بررسی نقش احداث سد مخزنی طالقان بر رسوبگذاری شبکه آبیاری دشت قزوین

نوع مقاله : مرور ادبیات

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، دانشکده فنی و مهندسی- گروه مهندسی آب

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، دانشکده فنی و مهندسی- گروه مهندسی آب

چکیده

در این مطالعه، وضعیت رسوبگذاری شبکه آبیاری قزوین، قبل و بعد از احداث سد مخزنی طالقان مورد بررسی قرار گرفته است. مطالعات رسوب حوزه نشان میدهد که منشاء اصلی رسوبات شبکه قبل از احداث سد مخزنی، رسوب تولید شده در حوضه آبریز رودخانه طالقان بوده است. بعد از احداث سد، قسمت اعظم این رسوبات در دریاچه سد مخزنی ته نشین شده و در حال حاضر آب زلال از طریق تونل انتقال به رودخانه زیاران وارد میگردد. با احداث سد مخزنی انتظار میرفت که مشکل رسوب در شبکه برطرف گردد، لکن درحال حاضر نیز رسوبگذاری در شبکه وجود دارد که در اثر عوامل مختلف میباشد. مثلاً با وجود حذف قسمت عمده رسوبات در مخزن سد طالقان، به علت وجود حوزه های آبریز میانی در حدفاصل خروجی تونل تا محل سد تنظیمی زیاران هنور هم مقداری رسوب وارد شبکه آبیاری قزوین میگردد. از دیگر عوامل میتوان به نامناسب بودن جاده سرویس کانال اصلی و کانالهای درجه 2 و ورود خاک از روی جادههای سرویس به داخل کانال اشاره نمود. تخلیه آوار ساختمانی به ویژه در بازه هایی از کانال که از نزدیکی مناطق مسکونی عبور میکند، ورود زباله و فاضلاب شهری به داخل کانالها، شستشوی اتومبیل در جاده سرویس کانالها، ورود آبهای سطحی ناشی از بارندگی به داخل کانالها و نهایتاً تردد زیاد ماشین آلات سنگین بر روی جاده سرویس کانالها را میتوان از جمله سایر عوامل مهم ایجاد رسوب در شبکه بر شمرد. یکی دیگر از عوامل مهم ایجاد رسوب درشبکه، دستکاری در تنظیم عملکرد هیدرولیکی دریچه های آمیل (با قرار دادن یکس ههای شن روی دریچه ها) توسط کشاورزان م یباشد که باعث کاهش بیش از حد سرعت جریان در بالادست دریچه و تجمع رسوبات ریزدانه در بالادست دریچه آمیل و پاره شده کیسه های شن نیز باعث ورود رسوب درشت دانه به داخل کانال درست پس از دریچه آمیل میگردد. ضمناً از آنجا که رسوبات رودخانه طالقان (قبل از احداث سد مخزنی) هنوز در داخل کانالها وجود دارند، لذا لایروبی کل شبکه بمنظور حذف رسوبات قبلی ضروری بنظر میرسد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Dam Reservoir Sedimentation Assess The Role Of Taleqan On Qazvin Plain Irrigation Network

نویسندگان [English]

  • abbas sotudeh nia 1
  • saeed sotudeh nia 2
1 International University of Imam Khomeini (RA), Faculty of Engineering Department of Water Engineering
2 Graduated Master of International University of Imam Khomeini (RA), Faculty of Engineering Department of Water Engineering
چکیده [English]

In this study, the sedimentation status of Qazvin irrigation network was investigated before and after the construction of the reservoir reservoir of Taleghan. Sediment field studies show that the main source of network sediments before the construction of reservoir dam was sediment produced in the catchment area of ​​the Taleghan river basin. After the construction of the dam, most of these sediments deposited in the lake of the reservoir, and now clear water flows through the tunnel to the Zayaran River. With the construction of a reservoir dam, it was expected that the problem of deposition in the network would be resolved, but there is already a precipitate in the network due to various factors. For example, despite the removal of the major part of sediments in Taleghan Dam reservoir, due to the existence of intermediate watersheds, some of the sediments are entering the Qazvin Irrigation Network between the tunnel output and the dam site. Other factors include the inadequate route of the main canal service and second grade canals and the entry of soil from the service roads into the canal. The debris of the rubble, especially in the intervals of the canal, passing through the residential areas, the entry of municipal waste and sewage into the canals, the car wash in the canal service road, the entry of surface water from the rain into the canals, and, finally, the heavy traffic of heavy machinery On the road, canals can be considered as one of the other important factors in the formation of sediment in the network. Another important factor in the formation of sediment in the grid is the manipulation of the hydraulic performance of the amyl valves (by inserting sand traps on the valves) by farmers, which reduces the flow velocity at the upstream of the valve and the accumulation of fine grained sediments in the upstream valley The coarse-grained amylate and torn bags also introduce coarse deposition into the canal right after the amyl valve. Meanwhile, since the sediments of the Taleghan River (before the construction of the reservoir dam) still exist within the canals, it is therefore necessary to dredge the entire network in order to remove the precipitates.