دوره و شماره: دوره 1، شماره 1، بهار 1395 
مهندسی و مدیریت ساخت

بررسی و تحلیل سیستم مدل سازی اطلاعات ساختمان و ارزیابی و اولویت بندی عوامل عدم تحقق آن در صنعت ساختمان ایران

صفحه 7-12

اروین مانقاساریان، محمدعلی نکوئی

چکیده روش های نوین اجرای پروژه های ساخت جهت افزایش کیفیت، کاهش زمان و در نتیجه کاهش هزینه همواره مد نظر مهندسین ساخت و ذینفعان در پروژه بوده است. یکی از این روشها و فناور یهای نوین مد لسازی اطلاعات ساختمان ( BIM ) می باشد. هدف این تحقیق، بررسی و تحلیل روش مدلسازی اطلاعات ساختمان (BIM) و اولویت بندی عوامل مؤثر بر ایجاد چالش در استقرار این سیستم در کشور می باشد. بدین منظور، ضمن تعیین عوامل شکست در پیاده سازی سیستم مدلسازی اطلاعات ساختمان طبق نظر متخصصین و خبرگان و از طریق پرسشنامه، وزن و اهمیت این عوامل با استفاده از مدل فرایند تحلیل شبکه ای (ANP) تعیین و عوامل مورد نظر اولویت بندی گردید. نتایج به دست آمده با توجه به نظرات خبرگان و طبق مقایسه دودویی معیارهای اصلی مورد مطالعه نشان داد که بیشترین عواملی که موجب عدم تحقق BIM در پروژه های عمرانی می شود به ترتیب شامل مشکلات فنی، مالی، منابع انسانی و زمان می باشد. سایر نتایج نشان داد که چهار زیر معیار پراکندگی اطلاعات و نبود سیستم یک پارچه با وزن 0.2277 ، فضای پیچیده برنامه ها با وزن 0.1634، بالا بودن هزینه طراحی با نرم افزارهای BIM با وزن 0.1578 و نیاز به  نیروهای مختلف مقیم دفتری برای پروژه با وزن 0.1352 به ترتیب بیشترین اهمیت و در نتیجه بیشترین تأثیر را در اولویت بندی عوامل عدم تحقق BIM را داشته اند. با شناسایی علل مؤثر در بروز چالش های عدم تحقق BIM می توان تدابیر پیشگیرانه برای جلوگیری از شکست این گونه پروژه ها و قرار دادن آنها در مسیر موفقیت را فراهم نمود. با توجه به عواملی که مانع تحقق BIM در  پروژه های عمرانی بوده است، می توان اظهار داشت مدلسازی اطلاعات ساختمان در پروژه های عمرانی نیاز به حمایت مدیران ارشد از اجرای آن دارد که این امر نیز خود به دلایلی که ذکر شد وابسته است. چرا که با برطرف نمودن موانع پیش روی آن، به منظور مدیریت بهینه منابع و زمان و ...، چه بسا مدیران راغب به استفاده از آن شوند.

مهندسی و مدیریت ساخت

تاریخچه ایمنی در صنعت ساخت و ساز ایران

صفحه 13-20

کیوان زندیه، روح اله طاهرخانی، رضا ضیایی موید

چکیده مسئله ایمنی همواره بدلیل سابقه حوادث در صنعت ساخت و ساز از دیرباز به طور چشم گیری مورد توجه محققین بوده است و مطالعات بسیاری در زمینه های مختلف مرتبط با ایمنی صورت گرفته است. مسائلی از قبیل: معرفی استانداردهای ایمنی، بررسی استانداردها و قوانین ایمنی و تطبیق آنها با شرایط موجود در کشور، ارزیابی ایمنی به روش های مختلف با ارائه مدل ها و چارچوب هایی برای استفاده در پروژه های آینده و عوامل محیطی ایمنی، بیشتر مورد توجه قرار گرفته اند. تنوع و گستردگی مطالعات در زمینه ایمنی با موضوعات مختلف باعث شده تا ارائه یک مرور ادبیات در این زمینه به ضرورتی تبدیل شود که دسترسی به اطلاعات شاخه های مختلف ایمنی در صنعت ساخت و ساز برای محققین در آینده تسهیل گردد. بنابرین در این مقاله مرور ادبیاتی بر مقالات موجود در زمینه ایمنی در صنعت ساخت و ساز در مقالات فارسی صورت گرفته است. تقسیم بندی موضوعات در تحقیقات ایمنی موجود را میتوان به 3 دسته تقسیم کرد: گروه اول از منظر مدیریت ایمنی به موضوع ایمنی وارد شده است؛ برای مثال ارزیابی ایمنی و برنامه ریزی ایمنی در این دسته قرار میگیرند.گروه دوم ویژگی های فردی و گروهی عوامل درگیر را هدف قرار داده است؛ برای مثال نگرش و رویکرد کارگران، رفتار کارگر و عوامل محیطی ایمنی را میتوان در این دسته از مطالعات قرار داد؛ گروه سوم نیز به مسائل پیرامون مدیریت ایمنی، بهداشت و محیط زیست می پردازد. در نهایت این مقالات در دوره های مختلف مورد بررسی قرار گرفتند. 2 یافته مهم تحقیق شامل: رویکردهای تحقیقات ایمنی در ساخت، و شاخه ها و مسائل روز تحقیقات ایمنی در ساخت که تمایل به کار روی آن ها در اوج خود است، می باشد. در گام پایانی نیز 3 خلاء موجود که باید تحقیقات بیشتری روی آنها صورت گیرد معرفی گشتند.

مهندسی و مدیریت ساخت

بررسی ضعف ها و فرصت های استفاده از ساختمان های سبز در تهران با استفاده از روش SWOT ،PEST و فرآیند تحلیل شبکه ای (ANP)

صفحه 21-28

سعید برات، امیرحسین حاجی بابایی

چکیده ایجاد شرایط لازم برای یک زندگی مطلوب، همواره هدف انسان بوده است. در حال حاضر به علت طراحی و استفاده نامناسب از ساختمان ها، مقدار زیادی از انرژی ورودی به این ساختمان‌ها تلف می‌گردد که این اتلاف انرژی، علاوه بر از بین بردن منابع طبیعی کشور باعث آلوده سازی هوای شهرها نیز می‌گردد. تحقیق حاضر با هدف شناسایی نقاط ضعف، قوت، فرصت‌ها و تهدیدات صنعت ساختمان سبز در ایران انجام گرفت. بدین منظور، با بررسی مسائل و مشکلات پیرامون مقوله‌ ی ساختمان سبز در ایران، چالش‌ها و فرصت‌های استفاده از ساختمان‌های سبز به کمک روش SWOT و ANP ، در قلمروی تحقیقاتی شهر تهران، مورد بررسی قرار گرفته و در نهایت، به تدوین استراتژی‌های مناسب در این زمینه پرداخته شد. نتایج به دست آمده نشان داد که استراتژی کنترل و جهت یابی سیاست‌های دولتی در زمینه اعطای تسهیلات پیرامون استفاده از صنعت نوین ساختمان، با ارزش وزنی معادل0.33  به عنوان اولین استراتژی و راهکار مؤثر در بهبود صنعت ساختمان سبز در ایران می‌باشد. استراتژی‌ها شامل ارتقای سطح کیفی صنعت ساخت و ساز در جهت بهینه سازی انرژی از طریق امکانات دولتی، با ارزش معادل 0.27، شناخت هزینه‌ های واقعی و استفاده از جایگزین‌های مناسب، با ارزش معادل 0.20 و توسعه آموزش و فرهنگ سازی پیرامون فناوری نوین ساختمان سبز، با ارزش معادل 0.16 در اولویت‌ های بعدی قرار دارند. با توجه به نتایج حاصل، استراتژی سیاست های دولتی در زمینه اعطای تسهیلات و تخفیفات مالیاتی در جهت تقلیل هزینه ها و بهره‌ مندی از مزایای اقتصادی بلندمدت، در رأس استراتژی‌های مورد بررسی، موجبات گسترش صنعت ساختمان سبز را در ایران فراهم خواهد آورد. به طور کلی، یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که هزینه بالای ساختمان سبز از موانع قوی در گسترش ساخت و ساز با روش‌ های نوین محسوب شده و تقلیل مسائل مالی پیرامون این حوزه از طریق ارائه تسهیلات و تخفیفات نقش بسزایی در گسترش آن خواهد داشت.

مهندسی و مدیریت ساخت

بررسی مقایسه ای روش های سنتی و صنعتی سازی ساختمان از نقطه نظر زمان و هزینه

صفحه 29-33

مریم بیات، فائزه طاهرخانی

چکیده در سال های اخیر بدلیل رشد فزآینده جمعیت و به تبع آن نیاز به مسکن، ضرورت خارج شدن ساخت و ساز از حالت سنتی و روی آوردن به روش های نوین ساخت و صنعتی سازی در اجرای پروژه های مسکن امری ضروری به نظر می رسد. مزایای ساخت و ساز صنعتی ساختمان سبک سازی، مقاوم سازی، صرفه جویی در مصالح، مصرف بهینه انرژی در دوران ساخت و بهره برداری، افزایش عمر و کیفیت ساختمان، قطعات و اجزای آن، پیش بینی کیفیت ساختمان و کاهش دوره ساخت و ساز و در نتیجه کاهش هزینه های ساخت است. جهت کاهش زمان به بهینه ترین حالت از سیستم برنامه ریزی و کنترل در پروژه ها می توان استفاده نمود . بدیهی است بهره برداری از فن آوری های نوین ساختمانی و استفاده از روش های مدیریت پروژه در این عرصه می تواند دستیابی به این هدف را امکان پذیر سازد .یکی از کمبود های اساسی در زمینه مدیریت ساخت وساز و صنعت ساختمان در کشور ما عدم برقراری یک سیستم معین جهت محاسبه و تعیین هزینه های واقعی و مدیریت مالی بخش های مختلف در حین انجام پروژهای ساختمانی می باشد. در این مقاله ضمن مرور عناصر تاثیر گذار در کاهش زمان پروژه، به مقایسه روش سنتی و صنعتی ساختمان از نقطه نظر هزینه میپردازیم.

مهندسی و مدیریت ساخت

اولویت بندی بیمارستان ها جهت مدیریت ساخت آنها در برابر تهدیدات انسان ساخت

صفحه 34-37

حسن پیری، حامد حسن نژاد، مهدی اکبرفخرآبادی

چکیده  با توجه به وجود زمینه تهدیدات بالقوه و خطراتی که امنیت ملی، استقلال و تمامیت ارضی کشور را نشانه گرفته، ضرورت توجه به پدافند غیرعامل در اولویت قرار دارد. این موضوع به قدری مهم و ضروری است که برنامه ریزی هایی میان مدت و بلند مدت را جهت تحقق آن از سوی مراکز مربوطه می طلبد. مقاوم سازی ساختمان ها به ویژه ساختمان های خدماتی - درمانی که به هنگام اعمال تهدید از سوی دشمن و وقوع بحران نقش اساسی را در برقراری امنیت و آرامش روحی و روانی عموم مردم علی الخصوص مصدومین حوادث، ایفا می کنند. از اینرو اهمیت مقاوم سازی بیمارستان ها جهت کاهش آسیب پذیری آنها در برابر تهدیدات محتمل، امروزه بر کسی پوشیده نیست، لذا مقاوم سازی مراکزی چون مراکز درمانی امری ضروری و غیر قابل انکار می باشد. بدیهی است مقاوم سازی چندین بیمارستان به طور همزمان امری غیر منطقی بوده و از صحت و دقت کار خواهد کاست به همین خاطر اولویت بندی آنها می بایست به صورت اصولی و مناسب صورت گیرد تا بتوان جهت مقاوم سازی آنها اقدام نمود. در این پژوهش الگویی مبتنی بر اولویت بندی بیمارستان ها جهت مقاوم سازی آنها ارائه شده است. در این الگو اولویت سنجی بیمارستان ها براساس شاخص های تعداد طبقات، نمره کیفی سازه، میزان مصرف فضا، خطر نسبی زلزله، سال ساخت و میزان بهره برداری انجام می گیرد که وزن دهی به خود این شاخص ها طبق معیارهای مقاومت در برابر انفجار، قابلیت بهره برداری، تداوم عملکرد، میزان بازدهی، قابلیت اطمینان و قابلیت انعطاف در مقاوم سازی صورت گرفته است.

مهندسی عمران

چالشهای مدیریت یکپارچه آب و فاضلاب شهری: نمونه موردی رومانی

صفحه 38-42

امین مرادی، علی اکبر پوری رحیم، امیر محمود زاده

چکیده آلودگی آب یک مشکل بزرگ جهانی است که به ارزیابی مداوم و تجدیدنظر در سیاست منابع آبی در همه سطوح احتیاج دارد  (از آب های بین المللی تا آبهای درون مرزی و چاه ها).  همواره اشاره شده است که آلودگی آب علت مرگ و میر در سراسر جهان است. ۹۹٫۹ ٪ درصد آب خالص پس از استفاده به فاضلاب خانگی تبدیل می شود، و فقط ۰٫۱ درصد از سهم این آب را دیگر آلایندها تشکیل می شوند. اگرچه این مقدار آلاینده در غلظت های پایین یافت می شود با این وجود در مقیاس بزرگ  (منطقه، شهر)  می تواند خطرساز باشد . انسان برای زندگی از منابع مختلف، که از طریق ضایعات کارش بدست می آید ، استفاده می کند. استفاده از منابع آبی بسته به نوع مصرف خانگی، صنعتی و شهری سبب تولید فاضلاب می شود. مدیریت یکپارچه منابع آبی راه های سودمندی را که در این بخش مسکوت مانده است را نشان می دهد شامل مدیریت فاضلاب ومسئولیت قسمتهای مختلف آن شامل : کشور، جوامع محلی، کاربران، اپراتورها و سازمانهای غیر دولتی مرتبط با منابع آبی. این مقاله قوانین و اهمیت مدیریت یکپارچه آب شهری را ارائه میدهد. روند دنبال شده در مدیریت فاضلاب تلاش میکند روش جدیدی را در این زمینه نشان دهد.