دوره و شماره: دوره 2، شماره 3 - شماره پیاپی 7، پاییز 1396، صفحه 1-55 
مهندسی و مدیریت ساخت

وزن دهی و رتبه بندی عوامل موثر بر بهره‌وری کارکنان در صنعت ساخت با روش های تصمیم گیری چند معیاره الکتره

صفحه 4-8

ناهید شیخی، امین زیوری

چکیده بدون شک در میان سرمایه های موجود، نیروی انسانی از جایگاهی رفیع در پیشرفت و پیشبرد اهداف هر سازمان برخوردار است. باید به این نکته توجه کرد که پیشرفت هر ملتی وابسته به کار و تلاش همه اقشار جامعه است و بهره وری معیاری برای ارزیابی عملکرد این فعالیتها و تلاش ها در بخش های مختلف اجتماعی و اقتصادی است. هدف از این تحقیق شناسایی عوامل موثر بر بهره وری و تعیین روابط این عوامل و چگونگی تاثیر آنها می باشد. این مطالعه از روش تحقیق توصیفی_تحلیلی بوده و جامعه آماری شامل افراد دخیل در امر ساخت و ساز در استان گلستان با حجم نمونه 155 نفر می باشد. برای گردآوری داده ها، از پرسشنامه استفاده شد. در این بررسی از روش تحلیل سلسه مراتبی (AHP) برای وزن دهی معیارها و از روش الکتره برای رتبه یندی و الویت بندی گزینه ها استفاده شد. نتایج نشان داد که عوامل فردی بیشترین تاثیر را بر بهره‌وری کارکنان صنعت ساخت و ساز در استان گلستان داشته است.

مهندسی و مدیریت ساخت

ارزیابی میزان تاثیر BIM در مرحله طراحی به منظور کاهش دعاوی در فاز ساخت

صفحه 9-16

اکبر معرفت، حسین طوسی، رضا محمودی حسنخانلو

چکیده افزایش دعاوی در پروژه‌های پیچیده امروزی باعث شده است که یافتن ابزارهای مناسب برای مدیریت و کاهش دعاوی به یکی از سوالات مهم پژوهش‌های جدید تبدیل شود. هر چند نمی‌توان بطورکلی احتمال وقوع این ادعاها را از صنعت ساخت حذف کرد ولی می‌توان با بهره‌گیری از فناوری‌های نوینی همچون مدلسازی اطلاعات ساختمان ( BIM) در مرحله طراحی، احتمال بروز این دعاوی را تا حد زیادی کاهش داد. در این مقاله روش پژوهش به صورت توصیفی و از نوع مطالعه مروری می‌باشد که برای جمع آوری داده‌ها از ابزار پرسشنامه و مطالعات کتابخانه‌ای استفاده شده است. در این پژوهش، به مجموعه‌ای از قابلیت های BIM که بر کاهش عوامل ایجاد ادعا در پروژه‌ها تاثیر گذاشته است، گریزی زده شد، سپس در ادامه با درنظر گرفتن پیچیدگی پروژه‌های صنعت ساخت با شناسایی چند مورد از عوامل ایجاد ادعا با قابلیت تاثیر از BIM به ارزیابی میزان تاثیر این تکنولوژی در جهت کاهش دعاوی در فاز ساخت پروژه‌ها پرداخته شده است نتایج حاکی از این تحقیق نشان می‌دهد که با افزایش میزان پیچیده‌گی در پروژه‌ها، تاثیرات فناوری BIM در کاهش دعاوی پروژه‌ها بیشتر خود نمایی می‌کند که در نهایت منجر گردیده، بسیاری از عوامل موثر بر بروز ادعا در فاز اجرای پروژه‌ها در مرحله طراحی حذف شوند.

مهندسی و مدیریت ساخت

بررسی حقوقی قراردادهای BOT و EPC در پروژه های راهسازی

صفحه 17-27

سودابه والی زاده، داریوش والی زاده، علی پروری

چکیده قراردادهای BOT و EPC اهمیت بسزایی در نزد متخصصان حقوق و اقتصاد یافته است. کشورهای مختلف بویژه کشورهای در حال توسعه،  این قراردادها را ابزاری کارآمد برای جذب سرمایه های خارجی و استفاده از مدیریت بخش خصوصی در طرح های زیربنایی می دانند. برای موفقیت دولت باید بستر مناسب اقتصادی، سیاسی و بویژه حقوقی را برای سرمایه گذار خصوصی فراهم سازد. تنها متن قانونی موجود در نظام حقوقی ایران که به این قرارداد پرداخته است، قانون تشویق وحمایت سرمایه گذاری خارجی است که البته درباره بسیاری از جنبه های بی.او. تی ساکت است. برخی از مقررات داخلی ایران در خصوص این قرارداد، با مقرراتی از سازمان تجارت جهانی، مغایرت داشته و باید اصلاح شوند. لذا در این مقاله به بررسی حقوقی دو قرارداد مذکور پرداخته شده است.که نتایج نشان می دهد به دلیل تنوع پروژه هایی که می توانند به این روش اجرا شوند و ویژگی های خاص هر یک به نظر می رسد لازم است نهادها و وزارتخانه های مختلف با رعایت این قانون اقدام به تهیه آیین نامه اجرایی آن با توجه به ویژگی پروژه ها در بخش مربوطه خود بنمایند.

مهندسی عمران

بررسی آسیب پذیری لرزه ای وراهکارهای مقاوم سازی سازه های آجری غیر مسلح (مطالعه موردی:کشور ایران)

صفحه 28-35

محمدرضا احسان دوست، ابراهیم زارع

چکیده گستردگی ساختمان های آجری به عنوان مسکن بیش از سی درصد مردم جهان بر کسی پوشیده نیست. بخش های عمده ای از ساختمان های موجود در کشور ایران به ویژه در شهرهای متوسط و کوچک را ساختمان های مصالح بنایی یعنی ساختمان هایی که با آجر،بلوک سیمانی و یا سنگ ساخته می شوند و در آن ها تمام یا قسمتی از بارهای قائم توسط دیوارهای مصالح بنایی تحمل می گرددرا تشکیل می دهند.بنابراین بررسی آسیب پذیری این نوع سازه تحت اثر زلزله دارای اهمیت خاصی می باشد.همچنین اغلب سازه هایی که دارای اهمیت تاریخی می باشند با استفاده از مصالح بنایی ساخته شده اند. سازه های آجری معمولا در برابر زلزله دارای ضعف های عمده ای می باشند. شناخت این ضعف ها مقدمه‌ای بر انتخاب روشی مناسب برای مقاوم سازی آنها می باشد. سازه های آجری جزء آسیب پذیرترین نوع سازه در مقابل زلزله می باشند.علت شکست و گسیختگی این ساختمانها عمدتاً به دلیل ناکافی بودن شکل پذیری آنها می باشد و عملکرد نامناسب سازه در برابر فشار و خمش حاصل از زلزله و به ویژه ضعف های اجرایی،ساکنان این بناها را در مناطق زلزله خیز در معرض خطر جدی قرار داده است در این مقاله روش بررسی آسیب پذیری لرزه‌ای سازه های آجری و روشهای اجرایی رفع انواع ضعف‌های آنها مورد بررسی قرار می گیرد.

مهندسی و مدیریت ساخت

بررسی و ارزیابی ریسک‌های ساخت و راه‌اندازی در پروژه‌های ساختمانی (مطالعه موردی : بیمارستان)

صفحه 36-45

ابراهیم عبدالله نژاد، احد نظری، میلاد رحمتی‌نیا

چکیده از جمله مهم‌ترین حوزه‌های دانش مدیریت پروژه، مدیریت ریسک است، این شاخه از دانش مدیریت این امکان را به مدیران می‌دهد که با بکارگیری ابزارها و تکنیک‌های این حوزه، عملکرد پروژه را بهبود بخشند، افزایش هزینه، تاخیرات زمانی و متصویرات کیفی در پروژه‌های عمرانی بدلیل پایین بودن عملکرد است. با بهره‌گیری از دانش مدیریت ریسک ‌می‌توان گام موثری در این جهت این امر مهم برداشت، هدف از این پژوهش بررسی و ارزیابی ریسک‌های احداث تا راه‌اندازی پروژه‌های ساختمانی با مطالعه موردی بیمارستان است، در این پژوهش با استفاده از رویکرد فرایندی پیکره‌ی دانش مدیریت پروژه در ارتباط با ریسک، تهدیدهای مربوط به طراحی تا راه‌اندازی یک پروژه‌ی عمرانی مورد بررسی و کاوش قرارگرفته‌ که مهم‌ترین ریسک‌های استخراج شده در این زمینه، ریسک عدم هماهنگی بین عوامل درگیر در پروژه، تاخیر در پرداخت صورت وضعیت‌ها از طرف دولت و تغییرات اساسی در نقشه‌های اجرایی یا مشخصات فنی است و براساس نتایج بدست آمده از ارزیابی‌های کمی، این پروژه حداکثر 10سال به طول انجامیده و بیشترین میزان ریسک متوجه حوزه‌ی احداث ساختمان اصلی و محوطه می‌باشد، ازجمله مهم‌ترین پاسخ‌های بالقوه برای سه ریسک برتر این پروژه به ترتیب استفاده از روش طرح و ساخت برای ریسک اول، استفاده از قرارداد B.O.T و مشارکت بخش خصوصی برای ریسک دوم، استفاده از شرکت مشاور ثانوبه برای بازبینی و مرور نقشه‌ها برای ریسک سوم می‌باشد.

مهندسی و مدیریت ساخت

به کارگیری روش زنجیره بحرانی در مدیریت پروژه های خطی-تکراری نظیر راهسازی با در نظر گرفتن شرایط عدم قطعیت و ریسک

صفحه 46-55

محمدجواد طاهری امیری، فرشیدرضا حقیقی، احسان اله اشتهاردیان، میلاد همتیان

چکیده امروزه دیدگاه های سنتی به تنهایی قادر به پاسخگویی نیازهای مدیریت پروژه های عمرانی نیست. بنابراین استفاده از رویکردهای نوین مدیریتی می تواند تا حد زیادی راهگشا باشد. اولین گام برای رسیدن به این هدف شناخت انواع پروژه ها از نظر نوع خطی یا شبکه ای بودن، تفاوت مدیریت یک پروژه با مدیریت چند پروژه و روش های مدیریت و اجرای پروژه است. در این تحقیق از روش مدیریت زنجیره بحرانی به جای روش مسیر بحرانی برای ارائه برنامه زمانی عملی تر به کار گرفته شده است. برای غلبه بر عدم قطعیت، روش ارائه شده از اعداد فازی بر حسب زمان قطعی انجام فعالیت و دانش کارشناسان، برای مدل کردن عدم قطعیت در مدت زمان فعالیت ها استفاده م یکند. روش ارائه شده، به جای جایگزین کردن برنامه زمان بندی قطعی اولیه توسط برنامه زمانی مبتنی بر مجموعه فازی، باز هم برنامه زمانی قطعی را نگه م یدارد و به سادگی بافر پروژه را برای مقابله با عدم قطعیت م یافزاید. اندازه بافر پروژه با استفاده از محاسبات روی اعداد فازی تعیین می شود. همچنین به منظور غلبه بر ریسک در مطالعه موردی این پژوهش، یک ضریب ریسک متوسط را برای پاسخگویی به ریس کها برای بافر پروژه در نظر م یگیرد. به هر حال تغییر ضریب ریسک در حالت های مختلف ریسک بالا، متوسط و پایین تأثیر کمی روی اندازه بافر خواهد گذاشت. همچنین در این تحقیق به منظور ارزیابی مدل ارائه شده در این تحقیق، چند پروژه خطی-تکراری راهسازی به طور همزمان مورد بررسی قرار گرفته و برنامه ریزی شده است.