مهندسی و مدیریت ساخت

چکیده مدیریت ریسک شاخه جدیدی از علم مدیریت است که با وجود جدید بودن آن، به سرعت در حال گسترش و رشد بـوده و در انواع گرایش ها مورد استقبال متخصصین و مدیران قرار گرفته است. امروزه ریسک و گرایش‌های مربـوط بـه آن درگسترة وسیعی از امور مانند سرمایه گذاری، تجارت، بیمه، ایمنی، بهداشت و درمان، پروژه های صنعتی و عمرانی و حتـی مسایل سیاسی و اجتماعی و نظامی جایگاه خود را پیدا کرده است. در این راسـتا، مـدیریت ریـسک جایگـاه ویژه ای در مباحث مدیریت پروژه داشته، ویژگی هایی چون منحصربه فرد بودن پروژه و عدم قطعیت در فرضیات ، اهداف والزامات پروژه و در نتیجه عوامل محیطی حاکم بر پروژه، ریشه های عدم قطعیت و منـشاً بروز ریسک در پروژه هاست. طبق استاندارد گستره دانش مدیریت پروژه مدیریت ریسک یکی از اصولی است که در مدیریت پروژه و برای شناسایی عدم قطعیت‌ها دررسیدن به اهداف پروژه کاربرد مهم و بسزایی دارد. در این پژوهش با استفاده از روش‌ دلفی فازی ریسک در پروژه‌های عمرانی مشهد شناسایی شده و سپس با استفاده از نظر پانل خبرگان، تعداد 32 ریسک شناسایی و اولویت بندی شدند، که از بین این موارد در نهایت پاسخ دهندگان نظرسنجی دلفی دریافتند که محدودیت های موجود در تامین و کالا و تجهیزات، نبود زیرساخت های لازم برای پروژه ها، عدم جذب سرمایه گذار خارجی در اجرای پروژه ها، تغییر پی‌ در پی مدیران، کمبود نیروی کار ماهر، کمبود مهندس خبره، عدم درک پروژه و فعالیت های مرتبط، بیمه کالا و تجهیزات دارای بیشترین اهمیت ریسک ها می باشند.

چکیده برای جلوگیری از فرسایش ساحل رودخانه ها روشهای مختلفی وجود دارد که یکی از آنها آبشکن ‌ها هستند. این سازه ‌ها برای کنترل حرکت طبیعی بستر بکار می‌روند و حرکت رسوبات را از طریق کاهش قدرت جریان آب کم می‌کنند. آبشکن‌ ها به دودسته ی نفوذپذیر و نفوذناپذیر تقسیم می‌شوند که شکل نفوذپذیر آن ها در رودخانه هایی که میزان بار معلق زیاد است بکار می‌روند. با کاهش سرعت جریان درمیدان آبشکن مواد رسوبی سریعا ترسیب یافته و با ایجاد یک لایه ی رسوبی ضخیم ضمن دور ساختن جریان فرسایشی از محدوده ی آبشکن شرایط پایداری لازم را برای حفاظت کناره ها فراهم می آورد. در این مطالعه به مقایسه‌ی عملکرد آبشکن موازی نفوذپذیر و تک آبشکن نفوذپذیر پرداخته شده است که برای این منظور از فلومی به طول5 متر، عرض30 سانتی‌متر و ارتفاع30سانتی‌متر استفاده شده است. آزمایش ها با نرخ نفوذپذیری60 و 40 درصد در شرایط آب زلال انجام گرفته است و مشاهدات حاصل از آزمایشات در رابطه با حداکثر عمق آبشستگی ایجاد شده و تغییرات توپوگرافی بستر فلوم با هم مقایسه شده است.

چکیده هدف از این تحقیق ارزیابی چالش های استقرار دفتر مدیریت پروژه (PMO) در پروژه های عمرانی می باشد. تحلیل داده ها با استفاده از پرسشنامه های کارشناسی شده و جمع آوری آنها در نرم افزار SPSS و کاربرد آزمون های آماری کلموگروف اسمیرنوف و تی تست و آزمون فریدمن انجام شد. نتایج نشان داد که هر 6 چالش اصلی بر هدف تحقیق تاثیر داشته و رفع آنها می تواند به بهبود وضعیت استقرار PMO کمک شایانی نماید. نتایج تحلیل چالش های فرعی با آزمون فریدمن نشان داد که از بین چالش های مدیریتی بیشترین عدد مربوط به چالش " مهارت های ناکافی مدیریت پروژه" با میانگین فریدمن 4.64 و از بین چالش های فنی و اجرایی بیشترین عدد مربوط به چالش " عدم بکارگیری ها و زیرساخت های سخت افزاری و نرم افزاری مورد نیاز در پیاده سازی PMO " با میانگین فریدمن 8.09 و از بین چالش های فرعی استراتژیکی بحرانی ترین چالش " ناکافی بودن مهارت های کسب و کار " با میانگین فریدمن 5.61 و از بین چالش های فرعی پشتیبانی بیشترین میانگین فریدمن مربوط به چالش " عدم حمایت از مدیران پروژه و استقرار PMO " با میانگین 8.76 و از بین چالش های اقتصادی بیشترین میانگین فریدمن مربوط به " ترس از بالا رفتن هزینه های بالاسری و درنظر گرفته شدن به عنوان هزینه سربار" با میانگین فریدمن 3.79 و از بین چالش های ذینفعان مربوط به چالش " عدم تمرکز بر منافع پروژه " با میانگین فریدمن 6.44 می باشد.

چکیده پروژه های گودبرداری عمیق شهری به جهت تأمین پارکینگ انبوه، فضای تأسیسات و سایر کاربریهایی که قابلیت بهره برداری در طبقات زیر زمینی را دارند، با تقاضای قابل توجه رو به رو است. با این وجود، این پروژه ها در دستیابی به اهداف پیشبینی شده از جمله هزینه، زمان و کیفیت، با چالشهای جدی روبرو هستند که ریشه در ریسکهای متعدد آنها دارد. پروژه ها به طور کلی یکتا هستند و ذاتاً با عدم قطعیتهای فراوان رو به رو میشوند. از طرف دیگر، شرایط و مشخصات خاک و عوارض موجود در آن نیز با عدم قطعیتهای فراوانی رو به رو است، بنابر این، پروژه های مرتبط با کار در زیر سطح زمین نوعاً با ریسک بالا محسوب میشوند. البته ریسکهای مورد اشاره منحصر به ریسکهای ژئوتکنیکی و فنی نبوده، و در بر گیرنده ریسکهای متنوعی از جمله ریسکهای قانونی، مالی، قراردادی، ایمنی و زیست محیطی می باشند. در این تحقیق ضمن تعریف مفهوم ریسک و مدیریت آن، سطوح ریسک در پروژه های گودبرداری عمیق شهری مشهد شناسایی و طبقه بندی میگردد. پس از آن نیز ضمن بیان روش مدلسازی ساختاری تفسیری، اهم ریسکهای شناسایی شده در این پروژه ها، طبقه بندی شده اند. با توجه به تجزیه و تحلیل های صورت گرفته، «جریانات آبی زیرسطحی و وجود چاهها و آبراهه ها» بیشترین سطح اهمیت را در بین ریسک پروژه های گودبرداری عمیق شهری مشهد دارند. این تحقیق، بینشی جدید در خصوص ماهیت ریسکهای پروژه های گودبرداری در مشهد را ارائه نموده است. پروژه های گودبرداری شهری مشهد امروز بیش از هر زمان دیگری با انواع ریسکها دست به گریبانند. در انتها نیز ضمن جمعبندی مباحث مطرح شده، زمینه های پژوهشهای آتی در این راستا بیان شده است.

چکیده امروزه پیش‌بینی هزینه‌های واقعی پروژه در یک دوره یکی از دیدگاه‌های بنیادی مدیریت پروژه است، با توجه به اینکه انجام پروژه‌های عمرانی سهم بسیار مهی در مواقع بحران‌های طبیعی دارند و از طرفی یک عامل بسیار مهم و اساسی در اجرای بهینه این پروژه‌ها، مدیریت هزینه و زمان می‌باشد. در این پژوهش، به مطالعه شناسایی عوامل مؤثر در تخمین مناسب زمان و هزینه اتمام پروژه‌های ساخت و ساز با استفاده از تحلیل عاملی (مطالعه موردی: ساختمان‌های با کاربری تجاری، مسکونی شهر اراک)، پرداخته شده است. این مطالعه از لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ روش، از جنس پژوهش‌های اکتشافی است. جامعه آماری پژوهش کلیه مدیران ارشد، سرپرستان و مهندسان سازمان نظام مهندسی شهر اراک بودند که 170 نفر از آن‌ها به روش در دسترس انتخاب شدند. در این تحقیق برای بررسی روابط بین اجزاء مدل تحلیل عاملی استفاده شد و نتایج به‌دست‌آمده نشان داد که عدم رفع معارضین در زمان مناسب با بارعاملی (14/9)، تاخیر در تهیه‌ی نقشه‌های لازم در حین عملیات اجرائی با بارعاملی (66/6)، عدم تامین بودجه‌ی کافی در زمان مناسب با بارعاملی (94/5)، نداشتن دید کارگاهی و اجرائی طراحان با بارعاملی (85/5)، اشتباهات جدی در طراحی و مدارک قراردادی پروژه با بارعاملی (04/4)، عدم برنامه‌ریزی برای تغییرات با بارعاملی (88/3)، نبود فهرست بهای واحد پایه برای کارهای درون شهری با بارعاملی (83/3)، توقف پروژه از سوی نهادها و سازمان‌های دیگر با بارعاملی (78/3) به ترتیب مهم‌ترین عوامل مؤثر در تخمین مناسب زمان و هزینه اتمام پروژه‌های ساخت و ساز ساختمان‌های با کاربری تجاری، مسکونی شهر اراک شناسایی شدند.

چکیده یکی از روش‌های حفاظت سواحل رودخانه دربرابر فرسایش، آبشکن‌ها هستند. این سازه‌ها با منحرف کردن جریان از کناره‌ی رودخانه از فرسایش آنها جلوگیری می‌کنند. آبشکن ها انواع و ساختارها و هندسه های متفاوتی دارند که بسته به نوع کاربری و محل مورد استفاده که به شرایط رودخانه وابسته است، انتخاب میشوند. دراین مطالعه چیدمان تازه‌ای از آبشکن‌های نفوذپذیر ارائه شده که آبشکن شعاعی نامیده شده‌اند. درراستای بررسی رفتار و عملکرد این نوع آبشکنها از فلومی به طول 5 متر، عرض30 سانتی‌متر و ارتفاع30سانتی‌متر استفاده شده است. آزمایش‌ها با نرخ نفوذپذیری60 درصد در شرایط آب زلال و در حالت پشت به جریان انجام گرفته است و مشاهدات حاصل از آزمایشات در رابطه با حداکثر عمق آبشستگی ایجاد شده و تغییرات توپوگرافی بستر فلوم با آبشکنهای دارای آرایش مستقیم و موازی با همان نفوذپذیری‌ها مقایسه شده است. نتایج نشان می‌دهد آرایش شعاعی نسبت به آرایش موازی و مستقیم عملکرد بهتری داشته و در ایجاد چاله‌ی آبشستگی با عمق کمتر، موفقتر بوده است.

چکیده با توجه به مقیاس بزرگ سدهای بتنی، انجام مطالعات تجربی بر روی آنها دشوار است بنابراین، شبیه سازی عددی در تحلیل دینامیکی این سدها به طور موثرتری استفاده می شود.در این مطالعه بررسی اثرات نرخ کرنش بر رفتار لرزه ای غیر خطی سدهای بتنی وزنی با استفاده از مدل پلاستیسیته آسیب بتن ارائه شده است. مقاومت فشاری ،کششی و انرژی شکست پارامتر های مهمی برای شناسایی و توصیف عکس العمل بتن می باشند. در بارگذاری دینامیکی این پارامتر ها متاثر از نرخ کرنش می باشند. این مدل از مفاهیم الاستیسته خرابی همسانگرد بهمراه پلاستیسته فشاری و کششی همسانگرد برای بیان رفتار غیر خطی بتن استفاده میکند و میتوان آن را حساس به تغییرات نرخ کرنش تعریف کرد. اندرکنش کامل آب و سازه در تحلیل ها مد نظر قرار گرفته است. الگو های آسیب، توزیع تغییر مکان ها، تنش ها و تاریخچه زمانی آنها با احتساب اثرات نرخ کرنش بر رفتار غیر خطی سد بررسی شده است، که نشان دهنده کاهش تنش ها درشکستگی گردن سد در وجه پایین دست و همچنین تغییر مکان تاج سد در بالادست می باشدوکه تاثیرات نرخ کرنش برروی تغییر مکان کم بوده است.

چکیده یکی از روش‌های کاهش پاسخ‌های ناشی از زلزله در بهسازی لرزه ای سازه‌ها استفاده از میراگر‌ها می باشد. که از بین انواع میراگرها، میراگرهای ویسکوالاستیک بعنوان یکی از روش‌های مقاوم سازی لرزه ای سازه‌های موجود و یا طراحی لرزه ای ساختمان‌های جدید در دو دهه اخیر مطرح شده است. در این پژوهش ۳ قاب فولادی 3، 6 و 10 طبقه با سیستم باربر جانبی قاب ساده مهاربندی شده در راستای x و قاب خمشی در راستایy بر اساس ویرایش ۴ استاندارد ۲۸۰۰ در نرم افزار 2000 SAP مدل شدند و تحت سه شتاب نگاشت زلزله مورد تحلیل دینامیکی غیرخطی قرار گرفتند. این میراگرها در قاب‌های مهاربندی شده همگرا CBFو قاب مهاربندی شده واگرا EBF اضافه شده و تاثیر استفاده از آنها در کاهش نیروی برش پایه و مقایسه آنها با یکدیگر مورد بررسی قرارگرفت. نتایج نشان داد که میراگرهای ویسکوالاستیک در مهاربندهای همگرا کاهش برش پایه بیشتری نسبت به واگرا دارند. نتایج به دست آمده دراین تحقیق حاکی ازآن است که کاهش برش پایه درساختمان‌های میان مرتبه (6طبقه) زیاد می‌باشد به طوری که دررکوردزلزله مربوط به نورثریج (Northridge) ، کوبه(Kobe) وامپریال ولی (Imperial Valley) به ترتیب 18و66و 49درصد می‌باشد. ازطرفی بیشترین اتلاف انرژی توسط میراگر درساختمان های 3و6و10 طبقه مربوط به زلزله کوبه می‌باشد و به ترتیب 40/78و 60/62و 38/08درصد می‌باشد.

چکیده دوباره‌کاری، یکی از مشکلات مدیریتی موجود در پروژه‌های عمرانی است که منجر به عواقب متعدد زمانی و هزینه و کیفیت پروژه می‌گردد. امروزه مشخص شده است که کاهش دوباره‌کاری با استفاده روش‌های نوین مانند مدل‌سازی تأثیر مدل‌سازی اطلاعات ساختمان (بیم)، می‌تواند منجر به بهبود بهره‌وری صنعت ساخت گردد. استفاده از روش تحقیق معادلات ساختاری جهت تأثیر ارتباط بین متغیرها، در این پژوهش نشان داد که شناسایی خطاها و ثبت و ضبط آن‌ها در زمان و مکان مناسب می‌تواند منجر به کاهش دوباره‌کاری‌ها در اجرای پروژه می‌گردد. جهت بررسی تأثیر مدل‌سازی اطلاعات ساختمان (BIM) در کاهش دوباره‌کاری در پروژه‌های عمرانی از روش مدل سازی معادلات ساختاری جهت شناسایی ارتباط بین متغیرهای اصلی استفاده شده است. طبق نتایج پژوهش مشخص شد که ساخت مدل‌های کامل‌تر و جامع‌تر با در نظر گرفتن متغیرهای مختلف مؤثر می‌تواند باعث تصمیم‌گیری و سیاست‌های بهتر مدیران در پروژه‌ها گردد. بیم یکی از مهم‌ترین راهکارهای کاهش خطا و دوباره‌کاری‌ها، استفاده از ابزارهای مدیریتی مانند مدل‌سازی اطلاعات ساختمان است. تشخیص خودکار خطاها و حذفیات لازم در فعالیت‌های پروژه و ثبت و ضبط آن‌ها در زمان مناسب جهت کاهش دوباره کاری از جمله عواملی است که با استفاده از بیم، این موارد امکان‌پذیر خواهد بود. مدل‌سازی اطلاعات ساختمان، با افزایش هماهنگی داخلی بیشتر بین اکیپ‌های اجرایی پروژه و ارتقای هماهنگی و همکاری مؤثر بین متخصصان رشته‌های مختلف (مالکان، معماران، مهندسان، پیمانکاران و مدیران تأسیسات)، می‌تواند به پیمانکاران کمک نماید تا اشتباهات و قصورات خود را در روش‌های ساخت‌وساز ، کاهش دهند. بیم، با افزایش هماهنگی داخلی بیشتر بین اکیپ‌های اجرایی پروژه و ارتقای هماهنگی و همکاری مؤثر بین متخصصان رشته‌های مختلف (مالکان، معماران، مهندسان، پیمانکاران و مدیران تأسیسات)، می‌تواند به پیمانکاران کمک نماید تا اشتباهات و قصورات خود را در روش‌های ساخت‌وساز کاهش دهند.

چکیده آلودگی نفتی خاک یکی از مسائل مهم زیست محیطی است که کشورهای مختلف جهان، ازجمله ایران، با آن مواجه‌اند. نشت و گسترش آلودگی‌های نفتی در بخش‌های مختلف صنعت نفت اعم از مناطق تولید نفت، پالایشگاه‌ها و خطوط حمل‌ونقل باعث آلوده شدن حجم عظیمی از خاک می‌شود. در اثر فرآیندهای فیزیکی- شیمیایی که بین آلاینده و خاک رخ می‌دهد، رفتار ژئوتکنیکی خاک تغییر می‌کند. نانو ذرات به دلیل ریز بودن و خاصیت پرکنندگی که دارند می‌توانند سبب بهبود تراکم و مقاومت خاک گردند.در این مقاله تأثیر نانو رس به‌عنوان یک افزودنی جدید، بر روی خاک‌های آلوده گازوئیل مورد بررسی قرارگرفته است با افزایش درصد آلودگی هر دو مقدار درصد رطوبت بهینه وزن مخصوص خشک حداکثر کاهش می‌یابد. . همچنین با افزایش درصد آلودگی کاهش حد خمیری خاک مشاهده می‌شود؛ با افزایش میزان گازوئیل، حدود اتر برگ کاهش می یابد. بنابراین برای حصول مقاومت بیشتر خاک، افزودن مقادیر مختلف نانو رس با درصد های 0.25،0.5،1 به خاک آلوده به گازوئیل باعث افزایش حدود اتر برگ و سخت شدن خاک می شود.

چکیده در مطالعه‌ای آزمایشگاهی، آرایش جدیدی برای آبشکن‌های نفوذپذیر ارائه شده است که حالت و تعداد قرارگیری میله‌های آبشکن در مقایسه با حالت متداول مستقیم متفاوت است و اثر این آرایش جدید بر حداکثر عمق چاله‌ی آبشستگی در محل دماغه‌ی گروه آبشکن بررسی شد. مقادیر نفوذپذیری گروه آبشکن‌ها برابر40،60و80 درصد در نظر گرفته شده است و آزمایشات در شرایط آب زلال انجام شده است. میزان دبی جریان و شرایط بستر در تمام آزمایشات یکسان درنظر گرفته شده است و رفتار آبشکن‌ها برای مقابله با آبشستگی موضعی دماغه تحت تغییر در نفوذپذیری و تعداد قرارگیری میله‌ها در گروه آبشکن در هر دو حالت شعاعی جاذب و مستقیم بررسی و مقایسه شده است. نتایج نشان می‌دهد در بین آزمایشات صورت گرفته، با افزایش نفوذپذیری حداکثر عمق چاله‌ی آبشستگی کاهش یافته و همچنین عملکرد آرایش شعاعی جاذب ارائه شده نسبت به آرایش مستقیم در کنترل حداکثر عمق چاله‌ی فرسایش بهتر و موثرتر می باشد.

چکیده خطاها و دوباره‌کاری‌های ایجاد شده در پروژه‌ها، یکی از مهم‌ترین علل فشار برنامه‌ریزی و رفتارهای ناایمن و سپس حوادث بالا در کارگاه‌های عمرانی بوده است. علل و ریشه بسیاری از این خطاها و دوباره‌کاری‌های ایجاد شده، اتخاذ سیاست‌های نادرست مدیران در حین اجرای پروژه بوده است. هدف اصلی پژوهش، ارائه مدل جهت کاهش خطا و دوباره‌کاری در فعالیت‌های عمرانی است. ابتدا، عوامل منجر به خطا و دوباره‌کاری در کارگاه، از طریق ادبیات موضوع و پرسشنامه اولیه، شناسایی شد. پس از جمع‌آوری اطلاعات و تحلیل‌های آماری، در مرحله بعدی، مدل علت و معلولی بین متغیرها، از طریق ادبیات موضوع و تحلیل‌های آماری در نرم‌افزار ونسیم ترسیم شد. در ادامه، تعیین متغیرهای حالت و جریان جهت شبیه‌سازی سیاست استخدام کارگران موقتی در مدل پویایی سیستم انجام شد. جامعه آماری پژوهش، متخصصان و کارشناسان در مرحله سیویل پروژه‌های نفت و گاز بوده است. یافته‌های نشان داد که سیاست‌ها و تصمیم‌های نادرست مدیران بر اساس مدل ذهنی تا چه اندازه می‌تواند بر خطاها و دوباره‌کاری‌های متعدد، در پروژه‌ها مؤثر باشد. علل مؤثر بر ایجاد خطاها و بررسی دوباره‌کاری‌های ایجاد شده در پروژه‌ها، از طریق ادبیات موضوع و پرسشنامه شناسایی شد. ارتباط علت و معلولی متغیرهای مؤثر از طریق پویایی سیستم و سپس رسم نمودارهای حالت و جریان، راهکارهای مدیریتی مناسب، برای کاهش تعداد خطا انجام شد. طبق نتایج، استخدام کارگران موقتی برای افزایش پیشرفت پروژه، یکی از موارد منجر به خطاهای بیشتر در پروژه بوده است که منجر به تعداد بیشتر دوباره‌کاری می‌گردد. آموزش، یکی از بهترین راهکارها برای برون‌رفت از این شرایط نامساعد عنوان شده است.