دوره و شماره: دوره 8، شماره 1 - شماره پیاپی 27، شهریور 1402، صفحه 1-84 
مقاله پژوهشی معماری و شهرسازی

نقش فناوری‌های نوین ساختمانی در معماری پایدار: سیستم ترونکو

صفحه 1-8

امید بامشاد، زهرا ملکی، علیرضا حبیبی، شیدا صالحی

چکیده یکی از راهکارهای توسعه پایدار معماری، رویکرد جدی به اجرای صنعتی ساختمآن‌های با اصول معماری پایدار می‌باشد. صنعتی سازی به روش یا روش‌هایی که میزان استفاده از منابع انسانی، مواد اولیه و سرمایه را در راستای پاسخ دهی به نیاز مسکن جامعه و بهره وری اقتصادی با بکارگیری فنآوری‌های نوین پایدار که در یک ساختار منظم و مدولار، تشکیلات یافته و منسجم بطور کارا عمل کند، گفته می‌شود‌. امروزه با پیشرفت علم و دانش در صنعت ساختمان و نیاز روزافزون به ساخت ساختمان‌های متعدد نیازمند راهکارهایی هستیم که تنها با هدف معماری به روش پایدار با برنامه ریزی، مدیریت و رشد هماهنگ صنایع وابسته میسر است. در این پژوهش به معرفی سیستم ترونکو، نحوه ساخت و مشخصات فنی شوامل عناصر سازه‌ای، ویژگی‌های معماری، ایمنی و نقاط قوت و ضعف آن پرداخته شده است. با توجه به توسعه پایدار شهری، می‌توان‌ چنین نتیجه گرفت که سیستم ترونکو قابلیت تبدیل به یک سیستم پایدار را دارد. همچنین این سیستم از لحاظ بهینه سازی مصرف انرژی در سطح مطلوبی برخوردار بوده و توسعه پایدار را در معماری به ارمغان می‌آورد.

مقاله پژوهشی مهندسی عمران

بررسی و نقش استفاده ازمیز لرزه در تحلیل دینامیکی قطعات سازه ای

صفحه 9-16

مهدی کوشامنش

چکیده اندرکنش پی میز لرزه با خاک بر دقت عملکردی آن موثر بوده و در صحت نتایج آزمایش ها بر روی میز تاثیرگذار است برای شناسایی این رفتار دانستن پارامترهای دینامیکی این سیستم ارتعاشی لازم بوده و در این راستا استفاده از مطالعات تجربی یک راهکار مناسب تشخیص داده شده است با استفاده از این روش عدم قطعیت های موجود در عملکرد میز لرزه به سبب وجود اندرکنش های گفته شده در این سیستم ارتعاشی در حین بهره برداری کاهش می یابد. در این تحقیق به شرح یک آزمایش ارتعاش اجباری انجام شده بر روی میز لرزان ۶ درجه آزادی پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله اقدام گردیده است.در این آزمایش داده برداری از ارتعاشات انتقال یافته به محیط اطراف پی نیز صورت پذیرفته و با استفاده از نتایج حاصل از آن چگونگی انتقال ارتعاشات از میز به محیط مجاور ارزیابی گردیده است همچنین از داده های ثبت شده روی پی برای شناسایی پارامترهای دینامیکی سیستم خاک و پی استفاده شده است بر مبنای نتایج این تحقیق دامنه ارتعاشات انتقال یافته از پی به محیط اطراف با افزایش فاصله از لبه پی به سرعت کاهش می یابد.

مقاله پژوهشی مهندسی و مدیریت ساخت

تأثیر کوچینگ مدیریتی بر رفتار سازمانی در پروژه های ساخت و ساز

صفحه 17-22

غلامرضا تدین فر، رامین کوه نشین، حمیده باصری باغ سیاه

چکیده در دهه گذشته، استفاده از مربیگری مدیریتی به عنوان یک ابزار ارتقادهنده برای مدیران و کارکنان به شدت رشد قابل ملاحظه ای داشته است.این افزایش محبوبیت مربیگری مدیریتی، در واقع پاسخی به نیازهای محیط های کاری بوده و به عنوان یک خدمت برای سازمان ها و صنایعی به وجود آمده است که نیاز به توسعه کارکنان خود را درک نموده اند.مربیگری مدیریتی، فرآیندی است که از مربیان برای مشارکت و تسهیل تغییرات در همه سطوح کسب وکار به کارگرفته می‌شوند و همچنین صاحبان کسب وکارها از کوچینگ برای رسیدن به سطوح عملکرد بالا، غلبه بر موانع و ایجاد تغییراتی که به تنهایی امکانپذیر نیستند، استفاده می کنند.مربیگری مدیریتی به عنوان یک رویکرد هدایت سیستماتیک و یک فرآیند راه‌حل محور است که به رهبران و مدیران در شناسایی پیچیدگی ها و توسعه درک عمیق از محیط سازمان به آنها کمک می کند. کوچینگ مدیریتی در حال تبدیل شدن به یک تکنیک محبوب حمایت و توسعه رهبران سازمان‌ها و شرکت‌ها است.هدف از این پژوهش بررسی تأثیر مربیگری مدیریتی بر رفتار سازمانی در پروژه های ساخت و ساز می باشد. این پژوهش با بهره گیری از رویکرد کیفی با روش گراندد تئوری و مصاحبه با سی نفر از اساتید، خبرگان و مدیران اجرایی پروژه مرتبه سرپرستی و بالاتر صورت گرفته است.ابتدا داده‌ها در نرم افزار AtlasTi که نرم افزاری برای انجام تحلیل کیقی است، وارد شده است و سپس از طریق خلاصه سازی در قالب کدگذاری به آنالیز و تحلیل آنها پرداخته شده است.مطابق یافته های پژوهش مربیگری مدیریتی بر گرایش به مشتری مداری، گرایش به رابطه مداری، خصوصیات فردی، نوع دوستی، وجدان کاری کارکنان، ظرفیت تفکر انتقادی، اُمید بخشی، توسعه شخصی، پایبندی به اصول اخلاقی اثرگذار است.لذا مطابق نتایج به دست آمده استفاده از مهارت های مربیگری مدیریتی منجر به بهبود رفتار و عملکرد کارکنان و در نهایت رفتار سازمانی می شود.

مقاله پژوهشی معماری و شهرسازی

معرفی روشی برای انتخاب و خرید واحد مسکونی در شهرها با استفاده از سیستم های اطلاعات مکانی(GIS)

صفحه 23-28

عبدالرضا کاظمی نیا کرانی

چکیده مسکن به عنوان سرپناه یکی از حقوق اولیه و ضروری ترین نیاز اساسی انسانها است و تمامی افراد یک جامعه بدون درنظر گرفتن نژاد، جنسیت، طبقه اجتماعی و سوابق اخلاقی باید به آن دسترسی داشته باشند. در همین راستا، هدف از انجام پژوهش حاضر، پیشنهاد روشی است که هر خانواده ساکن شهرها، برای خرید ملک مسکونی با در نظر گرفتن پارامترهای موردنظر خود بتواند براحتی مسکن مناسب را انتخاب نماید. در روش ارایه شده، از تصمیم گیری چند معیاره و سیستم اطلاعات مکانی استفاده شده است. تجزیه و تحلیل داده‌ها بوسیله تصمیم‌گیری چندمعیاره و روش وزندهی معیارها بوسیله تحلیل سلسله مراتبی و مقایسه زوجی بین این معیارها، در تحقیق حاضر، نشان داد که از بین معیارهای در نظر گرفته شده (نزدیکی به محل کار، تراکم، قدمت واحد مسکونی و نزدیکی به مراکز آموزشی)، معیار قدمت یا سال ساخت واحد مسکونی بیشترین و معیار نزدیکی به مراکز آموزشی(مدارس) کمترین وزن را به خود اختصاص داده است. همچنین روش معرفی شده می تواند راهنمای مناسبی برای انتخاب واحد مسکونی ساکنین شهرها طبق معیارهای مد نظرآنها باشد.

مقاله پژوهشی

مدیریت حقوق تجارت در قراردادهای بین المللی

صفحه 29-36

سید محمد فرنام، رقیه مرانلو

چکیده حقوق تجارت بین‌الملل مجموعه‌ای از قواعد و مقرراتِ حاکم بر روابط تجاریِ بین‌المللی است و به قواعد، اصول، قوانین و مقرراتی اطلاق می شود که روابط تجاری را در فراسوی مرزها کنترل و تنظیم می کند. این روابط ممکن است واجد خصوصیت حقوق خصوصی باشد یا جنبه عمومی داشته باشد. گستردگی موضوع حقوقی در تجارت از انقعاد قرارداد تا مقررات متفرقه را در برمی گیرد. از آن جا که مهمترین هدف حقوق تجارت بین الملل نظم دهی و منسجم کردن روابط بازرگانی در سطح فراملی است تا تجار و بازرگانان و شرکتهای بازرگانی بتوانند با پیش بینی ریسک های تجار ی و در نظر گرفتن قواعد حاکم بر فعالیت خود به رونق تجارت و کسب و کار بین المللی کمک کنند. این تحقیق در نظر دارد با رویکرد تطبیقی و به روش تحقیق توصیفی و تحلیلی با استفاده از منابع مکتوب و اسنادی است و سعی بر آن بوده تا پس از توصیف و تبین هر یک از مباحث، به مقایسه بین نظام های حاکم بر تجارت بین الملل، نظام رومی-ژرمنی و نظام کامن لو بپردازد. نتیجه دو نظام حقوقی در قواعد حاکم بر تشکیل قراردادهای تجاری بین المللی علاوه بر دارا بودن وجوه مشترک دارای وجه اختلاف مهم و کاربردی اند. این تفاوتها در مبانی و منابع در زمینه تشکیل قراردادها، سبک متفاوت تصمیمات قضایی، تجزیه و تحلیلهای دکترینی و تفاوت در تفسیر قراردادها، نقض قرارداد و جبران خسارت و ... است.

مقاله پژوهشی مهندسی و مدیریت ساخت

توسعه سناریو بهینه مدیریت پسماند (مطالعه موردی: شهر تهران)

صفحه 37-42

علیرضا حبیبی، امید بامشاد، محسن کشاورز ترک، مصطفی کشاورز ترک، شیدا صالحی

چکیده با افزایش روز افزون جمعیت و کاهش منابع کره زمین و آلودگی آب –خاک و هوا در چند دهه اخیر معضلات محیط زیستی بیش از پیش نمایان شده است‌. یکی از این معضلات استفاده بیش از حد از منابع و تولید بیش از حد پسماند می‌باشد‌‌. از این رو اقدامات مهمی در این زمینه در دهه‌های اخیر صورت گرفته که در غالب مهندسی و مدیریت پسماند عرضه می‌شود‌‌. از استراتژی‌های مهم مدیریتی که در این زمینه صورت گرفته ‌می‌توان به کاهش از مبدا (کاهش زباله تولیدی در جهت حفظ منابع و کاهش زباله) به عنوان اصلی ترین هدف و در مراحل بعد باز چرخانی زباله به چرخه حیات و جلوگیری از دفن آن از طریق بازیافت ماده-انرژی می‌باشد‌‌. مدل WARM (waste reduction model) ابزاری برای مدیران این زمینه می‌باشد که به عنوان نقشه راه برای مدیرانی می‌باشد که برای آینده مدیریت پسماند یک شهر و یا یک کشور ‌تصمیم‌گیری می‌کنند‌‌. این مدل قادر به مقایسه سناریوهای مختلف مدیریتی با وضع موجود می‌باشد‌‌. در این مطالعه طرح پیشنهادی برای مدیریت پسماند شهر تهران برای یک چشم انداز 20 ساله به منظور کاهش 30 درصدی دفن زباله ارائه شده است‌‌. همه موارد ورودی اطلاعات پیش فرض مدل WARM می‌باشد و با توجه به اطلاعات موجود و به صورت شماتیک به بررسی چند سناریو مختلف با توجه به ترکیب پسماند تهران و مقایسه آن‌ها با هم‌‌، ‌تصمیم‌گیری درمورد سناریو بهینه انجام شده است‌.

خلاصه فنی مهندسی و مدیریت ساخت

بررسی اهمیت و استراتژی توسعه نیروی انسانی در شرکت های ساختمانی

صفحه 43-47

محمد جواد عبدالهی

چکیده در سالهای اخیر با پیچیده تر شدن پروژه ها، مشکلات آنها بزرگ تر شده، لذا کسب موفقیت در پروژه به مهمترین دغدغه‌ مدیران پروژه تبدیل شده است. از آنجاییکه کسب موفقیت به عوامل متعددی بستگی دارد و یکی از مهمترین عوامل، نیروی انسانی پروژه می باشد. در این مطالعه به بررسی توسعه نیروی انسانی می پردازیم. از طرفی با توجه به اینکه صنعت ساخت و ساز بسیار گسترده می‏باشد، جهت دقت بیشتر، تمرکز این مطالعه فقط بر حوزه ساختمان می‏باشد.بنابراین هدف مقاله حاضر ارزیابی اهمیت و استراتژی توسعه نیروی انسانی در شرکت های ساختمانی در شهر تهران می باشد. از این رو ابتدا به مرور مقالات معتبر مربوطه پرداخته ایم که پی به اهمیت توسعه منابع انسانی در صنعت ساخت وساز ببریم و سپس 35 شرکت پیمانکاری تهران که در زمینه ساخت و ساز ساختمان فعالیت دارند، در زمینه توسعه نیروی انسانی مورد بررسی قرار گرفته ند. یافته ها نشان می‏دهد اکثر شرکت های پیمانکاری مورد مطالعه، نیروی انسانی را به عنوان یک منبع با اهمیت قبول دارند، اما متاسفانه برنامه ای جامع و اجرایی جهت توسعه و آموزش نیروی انسانی خود ندارند.

مقاله پژوهشی مهندسی و مدیریت ساخت

شناسایی و رتبه بندی علل تأخیر پروژه های عمرانی در ایران ( مطالعه موردی: پروژه های عمرانی شهر شیراز )

صفحه 48-57

ارسلان بابایی آراد کپان، علی آرام

چکیده یکی از شاخص های موفقیت پروژه، اتمام آن در زمان پیش بینی شده است و زمان یکی از باارزش ترین منابع در پروژه های عمرانی می باشد. هدف از انجام این پژوهش شناسایی و رتبه بندی علل تأخیر پروژه های عمرانی در ایران و به صورت موردی در شهر شیراز می باشد. مشکلات مالی کارفرما دارای بیشترین تأثیر بر پیشامد تأخیرات و مشکلات مالی پیمانکار، مشکلات در اخذ مجوزها، دستور تغییرات کارفرما، تغییر و خطا در طراحی، ضعف مدیریت پیمانکار و تجربه ناکافی پیمانکار در رده های بعدی قرار دارند. به منظور جمع آوری داده ها در این پژوهش از دو روش کتابخانه ای و میدانی استفاده شده است. جمع آوری اطلاعات اولیه از طریق مطالعه مقالات مرتبط و نظر سنجی شفاهی از فعالان و کارشناسان خبره ی فعال در پروژه های عمرانی سطح شهر شیراز، فهرستی از مهمترین عوامل موثر در بروز تأخیرات در این پروژه ها شامل پنج عامل اصلی، قوانین و مقررات، کارفرما، مشاور، پیمانکار و موارد متفرقه و غیرقابل کنترل شناسایی و 85 مولفه و علل ناشی از این عوامل در ایجاد تأخیر پروژه های عمرانی تعیین و سپس با استفاده از پرسشنامه و آنالیز داده های حاصل با نرم افزارSPSS ، عوامل و مولفه های شناسایی شده از لحاظ اثرگذاری در بروز تأخیرات رتبه بندی شده است. نتایج نشان داد که به ترتیب عوامل کارفرما، پیمانکار، مشاور، موارد غیرقابل کنترل و قوانین و مقررات بیشترین اثرگذاری را در تأخیر پروژه های عمرانی در شهر شیراز به خود اختصاص داده اند. افزایش ناگهانی قیمت ها و نبود ثبات در بازار ارز و مصالح و اجرت ها موثرترین مولفه و حوادث قهریه و شرایط پیش بینی نشده مانند: سیل، زلزله، کرونا به عنوان کم اثرترین مولفه در ایجاد تأخیرات شناخته می شوند.

مقاله پژوهشی مهندسی و مدیریت ساخت

بررسی حقوق بین الملل و تحلیل قراردادهای تجاری بین المللی

صفحه 58-66

سید محمد فرنام، مهدی صفری فرد، الهام حسین پور

چکیده این مقاله در مقام تبیین ماهیت نظام حقوقی حاکم بر قراردادهای تجاری بین‌المللی دولت است.دولت که تا دیروز به عنوان شخص حقوق بین‌الملل در مقام اعمال حاکمیت سیاسی بوده امروز به ظاهر پا به عرصه تجارت می‌نهد تا به ویژه منابع زیرزمینی خود را اداره نماید.اگر تا دیروز دولت میزبان مدعی بود که این گونه از قراردادها تابع قواعد حقوق اداری بوده و بنابر این قرارداد منعقده تابع«قانون ملی دولت میزبان»می‌باشد؛ امروز نقش به ظاهر جدید دولت حقوق‌دانان جهان سرمایه را به صرافت انداخته تا در مقام انکار امکان اعمال قواعد حقوقی کشور میزبان به عنوان قواعد حقوق اداری برآیند.در راستای این انکار سودجویانه طراحان طرار عالم اندیشه حقوقی بر این باور بود که این گونه از قراردادها تابع نظام بوده است. استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهراناز این نویسنده تاکنون مقالات زیر در مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی منتشر شده است:«قانون حاکم بر حدود اختیارات مدیران در شرکت‌های سهامی». حقوق‌دانان در مقام شناسائی و اعمال نظام حقوقی مستقلی به عنوان«نظم سوم»یا«قواعد حقوق بازرگانی فراملی »برآمده‌اند تا قرارداد تجاری خارجی منعقده توسط دولت همواره و بدون تردید تابع نظام حقوقی مستقلی قرار گیرد که تار و پود آن، داخلی و مبتنی بر منافع ملی به دست داوران بین‌المللی و به بهانه منافع تجارت بین‌المللی نقش بسته است.

مقاله پژوهشی مهندسی عمران

بررسی آزمایشگاهی تأثیر زاویه گردش و نفوذپذیری آبشکن های با آرایش قطاعی بر آبشستگی بستر

صفحه 67-70

فاطمه ملکی، سعید عباسی، زهرا ملکی

چکیده احداث سازههای آبی نظیر آبشکنها برای حفاظت از سواحل و جلوگیری از فرسایش آنها صورت میگیرد که این سازه ها رژیم یکنواخت جریان و حمل رسوب را به هم میزنند. در اکثر موارد این شرایط منجر به آبشستگی موضعی بستر میشود. برای حفاظت از بستر و حداقل کردن عمق چالهی آبشستگی، آرایش های مختلفی برای آبشکنها ارائه و آزمایش شده است. دراین مطالعه به بررسی تأثیر زاویهی گردش در آرایش قطاعی آبشکن نفوذپذیر و مقایسهی آن با آبشکن مستقیم نفوذپذیر پرداخته شده است. بدین منظور از فلومی به طول5 متر، عرض30 سانتی متر و ارتفاع30 سانتی متر استفاده شده و آزمایشات با سه نرخ نفوذپذیری مختلف40، 60 و80 درصد در شرایط آب زلال انجام گرفته است. نتایج نشان میدهند در آرایش قطاعی حداکثر عمق چالهی آبشستگی پای آبشکنها و وسعت آن نسبت به آرایش مستقیم کمتر شده است و آرایش قطاعی عملکرد بهتری برای جلوگیری از فرسایش بستر رودخانه دارد.

مقاله پژوهشی مهندسی و مدیریت ساخت

ارائه مدل تأثیر مهارت‌های ارتباطی مدیران بر عملکرد پروژه با استفاده از روش معادلات ساختاری

صفحه 71-80

مسعود جبارزارع، علیرضا زارعی، مهرداد حمصیان اتفاق

چکیده طبق بررسی‌های انجام‌شده مهارت‌های ارتباطی مدیران یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر عملکرد پروژه می‌باشد. جهت دستیابی به این هدف فاکتورهای و مهارت‌های مؤثر ارتباطی مدیران جهت برقراری ارتباط با تیم پروژه و همچنین اکیپ اجرایی و نیروی انسانی شاغل در پروژه از پژوهش‌های پیشین و مطالعه موردی پژوهش شناسایی و دسته‌بندی شد. عوامل مؤثر بر مهارت‌های ارتباطی در قالب سه مهارت‌های مدیریتی، رهبری و مدیریت انسانی مدل‌سازی گردید. جهت ارائه مدل از روش معادلات ساختاری استفاده شد. نمونه آماری پژوهش حاضر، 40 نفر از کارشناسان و عوامل پروژه‌های سازمان شهرداری اصفهان در سال‌های 1401-1402 بوده است. طبق یافته‌های پژوهش، مدیران با ایجاد مهارت‌های موردنیاز رهبری از قبیل مهارت‌های بین فردی در کارگاه می‌توانند ارتباط مؤثر بهتری با اکیپ‌های اجرایی ایجاد نمایند. با ارتباط مؤثر بهتر، مشکلات و تعارضات در کارگاه کمتر خواهد شد و در نتیجه انگیزه تیم پروژه بهبود پیدا می‌کند. با افزایش انگیزه نیروی انسانی، توانایی مدیران پروژه برای هماهنگی کارآمد فعالیت‌ها در بخش مهارت‌های مدیریتی افزایش پیدا می‌کند. با بهبود مدیریت سایت، بهره‌وری نیروی انسانی بالاتر می‌رود و در نتیجه آن بهره‌وری پروژه بهبود پیدا می‌کند. با افزایش بهره‌وری پروژه، مدیر بهتر می‌تواند مهارت‌های بین فردی را در پروژه بهبود دهد و این چرخه مجدد ادامه پیدا می‌کند. این موارد نشان می‌دهند که مهارت‌های مدیران و همچنین سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری آن‌ها در بخش‌های مختلف پروژه، چگونه می‌تواند بر زمان و هزینه‌ها و عملکرد پروژه تأثیرگذار باشد. همچنین، با توجه به پویایی پروژه‌های عمرانی هر یک از این فاکتورهای مربوط به مهارت‌های مدیران بر یکدیگر تأثیر گذاشته و سودآوری و یا زیان را در بلندمدت و در طول زمان پروژه ایجاد می‌کند.

مقاله پژوهشی مهندسی عمران

مطالعه آزمایشگاهی اثر تعداد آبشکن ها در آرایش شعاعی آبشکنهای نفوذپذیر بر حداکثر نرخ آبشستگی دماغه

صفحه 81-84

فاطمه ملکی، سعید عباسی، زهرا ملکی

چکیده مسئله ی آبشستگی یکی ازموضوعاتی است که همواره درطراحی انواع مختلف سازه های هیدرولیکی اهمیت دارد ازجمله این سازه ها آبشکن است. یکی از روش‌های حفاظت سواحل رودخانه دربرابر فرسایش، آبشکن‌ها هستند. این سازه‌ها با منحرف کردن جریان از کناره‌ی رودخانه از فرسایش آنها جلوگیری می‌کنند. مکانیزم جریان در رودخانه ها در محل های قرارگیری آبشکن ها به گونه ای است که بستر یک رودخانه به مرور زمان دچار تغییرات و فرسایش می گردد. در این مطالعه به مقایسه‌ی عملکرد آبشکن شعاعی نفوذپذیر با تعداد متفاوت و همچنین مقایسه با آرایش نفوذپذیر مستقیم دوبل و تک پرداخته شده است. برای این منظور از فلومی به طول5 متر، عرض30 سانتی متر و ارتفاع30سانتی متر استفاده شده است. آزمایش ها با نرخ نفوذپذیری 40 درصد در شرایط آب زلال انجام گرفته است و مشاهدات حاصل از آزمایشات در رابطه با حداکثر عمق آبشستگی ایجاد شده در بستر فلوم نشان می دهد که تعداد آبشکن ها در آرایش شعاعی بر حداکثر عمق چاله‌ی آبشستگی تاثیر دارد.