دوره و شماره: دوره 5، شماره 4 - شماره پیاپی 20، زمستان 1399 
معماری و شهرسازی

تحلیل مولفه های اکوتوریسم موثر در طراحی مجموعه ی اقامتی-تفریحی شهرتالش

صفحه 1-8

زینب فیضی، فرزانه اسدی ملکجهان

چکیده شهرتالش باوجود توان اکولوژیکی و پتانسیل های فراوان برای جذب گردشگر و توسعه صنعت گردشگری، نیازمند زیرساخت های فضاهای اقامتی، تفریحی است که رضایت گردشگران را به دنبال داشته باشد. از طرفی ممکن است ساخت این زیرساخت ها اثرات جبران ناپذیری بر محیط زیست بگذارد. بنابراین باید مطابق با اصولی طراحی شود که کمترین آسیب به جامعه و محیط زیست میزبان وارد شود و امکانات برای پاسخگویی به نیازهای توریسم و مردم منطقه باتوجه به اصول طراحی وتاثیرات طبیعت برای حفاظت و بالا بردن سطح کیفی منابع طبیعی شهرتالش فراهم شود. این اصول چارچوبی از نقطه نظرات را فراهم می اورد که میتواند درک بهتری از اکوتوریسم و تاثیر آن در مجموعه های جذب گردشگری ایجاد کند. هدف از این پژوهش استخراج و دست یابی به اصول مشترک و مولفه های اکوتوریسم است که بر اساس ان بتوان تابعی از ویژگیهای اکوتوریسم را پیش از طراحی و ساخت، ارزیابی کرده و با بهره جستن از راهکارهای معماری و استفاده از تئوری های اکوتوریسمی با روشهای مناسب برای طراحی در جهت جذب گردشگر در سطوح مختلف گام بردارد. روش تحقیق پژوهش حاضر بصورت کیفی و با ماهیت تحلیل محتوا به شیوه ی شماتیک تدوین شده است. نمونه گیری در این استناد به صورت هدفمند- انتخابی از طریق مصاحبه ی عمیق با جامعه آماری 20 نفر از متخصصین معماری صورت یافته است. روش گرد آوری داده ها بر اساس بررسی های میدانی، مصاحبه، مطالعات برخی کتب، مقالات و منابع معتبرصورت گرفته است. در نتیجه مولفه هایی از اکوتوریسم در طراحی بناهای مرتبط با گردشگری بر مبنای اعمال روشها از توسعه فرهنگی، رونق جنبه های اقتصادی و... در منطقه بعنوان الگویی برای طراحی و ساخت و ساز مجموعه های اقامتی-تفریحی در منطقه مستعد معرفی گردیده است.

معماری و شهرسازی

بررسی ابعاد پایداری در معماری بومی استان هرمزگان

صفحه 9-15

ناعمه دبیری نژاد

چکیده پایداری به عنوان مساله ای مهم و ضروری توجه جامعه جهانی را دراین سال ها به خود جلب کرده است، به عقیده دریدا پایداری آخرین چاره قطعی تاریخ است. این پژوهش در راستای بررسی و شناخت اصول معماری پایدار و توسعه پایدار، بررسی الگوهای پایداری در معماری بومی استان هرمزگان و شناخت اصول و ارزش های تکرار پذیر حاکم بر معماری بناهای بومی این استان در راستای توسعه پایدار برای استفاده و تعمیم این اصول در معماری معاصر صورت گرفته است تا منجر به معماری اصیل شود که به دور از گسست های بی هویتی چند دهه اخیر و سازگار بر روی بستر اقلیم مناسب خود نشسته باشد و از آسیب به محیط زیست جلوگیری شود. پژوهش حاضر به صورت توصیفی-تحلیلی با استفاده از منابع کتابخانه ای معتبر و روش میدانی انجام شده است. نتایج نشان می دهد که معماری بومی این منطقه کاملا منطبق بر اصول معماری پایدار بوده و در راستای شکل گیری معماری معاصر می توان از آن الهام گرفت.

معماری و شهرسازی

تحلیل فعالیت ها و خدمات مطلوب گردشگری کشاورزی؛ مطالعه موردی گردشگران پارک جنگلی بلوردکان در منطقه املش استان گیلان

صفحه 16-26

محمد مهدی ضرابی، فاطمه سعیدنژاد، ندا زرکش

چکیده توسعه گردشگری کشاورزی، یکی از اجزای اساسی راهبردهای تنوع بخشی مشاغل روستایی و توسعه روستایی است. در گردشگری کشاورزی، بازدیدکننده با حضور در واحدهای کشاورزی و در ازای بهره مندی از خدمات مربوطه، هزینه ای را به کشاورز پرداخت می کند. شناخت بازار هدف یکی از مهمترین ملزومات توسعه گردشگری کشاورزی است. از این رو پژوهش حاضر، به تحلیل فعالیت ها و خدمات مطلوب گردشگری کشاورزی از دیدگاه گردشگران پرداخت. نمونه مورد مطالعه این پژوهش شامل 98 نفر گردشگر بازدیدکننده از بلوردکان بود. از دیدگاه گردشگران، فعالیتها، شامل آب و هوای مطلوب و مناسب و جاذبه‏های ورزشی منطقه، جایگاه مناسب برای مشاهده جنگل و سایر گیاهان موجود، مکان مناسب برای پیاده روی و ورزش دارای بیشترین اولویت بودند. همچنین تحلیل مؤلفه های مربوط به فعالیت ها و خدمات مؤثر بر انتخاب مقاصد گردشگری کشاورزی، نشان داد که از دیدگاه گردشگران، مؤلفه اطلاع رسانی و امکانات رفاهی گردشگران، ایجاد مکان‏های مناسب گردشگری، تغییر اراضی و بافت روستایی، ایجاد اشتغال و درآمد روستایی، ایجاد مراکز فرهنگی و درمانی گردشگران، ناهنجاری فرهنگی روستاییان در مجموع دارای واریانس 65/ 52 درصد بوده است.

معماری و شهرسازی

نقش کیفیات محتوایی در طراحی راهبردی فضایی معماری (مطالعه موردی: روستاهای نویده، سده، ویشکاننک، کدوسرا، کیاسرا و کرباسده)

صفحه 27-35

حمزه غلامعلی زاده، زهرا محدثی گیلوایی

چکیده هر بستر و منطقه ای دارای شرایط، اصول و قواعدی است که در شکل گیری معماری آن منطقه تاثیرگذار است. این عوامل شامل بخش های متفاوتی چون جنبه های تاریخی، جغرافیایی و فرهنگی می شود. در بررسی این جنبه ها عوامل و اصول کیفی نقش بسیار مهمی دارند. این اصول چون زیرشاخه های این جنبه ها عمل می کنند و در ساختار آن ها تاثیر می گذارند. اما امروزه با توجه به مدرنیزاسیون و جهانی سازی معماری کمتر به این جنبه ها پرداخته می شود و رو به فراموشی هستند. در حالی که پرداختن به این امور بسیار مهم و حائز اهمیت است و منجر به پیوند و همخوانی معماری و بستر خود می شوند و عدم هماهنگی بین این دو موجب از هم گسیختگی و ناهمخوانی می شود. هدف از این پژوهش یافتن اصول کیفی است. این اصول به ارتباط و هماهنگی بین معماری و منطقه ی خود کمک کرده و موجب به وجود آمدن احساس خوشایندی در مخاطبان و کاربران می شود. روش تحقیق توصیفی و تحلیلی است و روش گردآوری اطلاعات مطالعه ی کتابخانه ای و میدانی است. در این پژوهش به اصول کیفی و زیرشاخه های آن به نحوی پرداخته شده است که بتوانند خط اتصالی مابین معماری و جنبه های محیطی و زمینه ای آن باشد.

معماری و شهرسازی

راهکارهای طراحی معماری در جهت شفابخشی محیط آموزشی برای کودکان اُتیستیک

صفحه 36-43

محمدسالار حافظ، مجتبی پوراحمدی

چکیده معماری، به عنوان یک حرفه و یک دانش، با دستکاری محیط فیزیکی برای تسهیل عملکردهای خاص و برانگیختن رفتار مورد نظر سروکار دارد؛ به طوریکه برطرف کننده‌ی نیاز همه‌ی کاربران باشد و افراد خاص نباید مورد استثنا قرار بگیرند. این محیط عمدتاً از عناصر حسی- بافت‌ها، رنگ‌ها، الگوها، آکوستیک و غیره تشکیل شده است. اُتیسم که در فارسی با معنای «درخودماندگی» نیز شناخته می‌شود، به عنوان مجموعه‌ای از اختلالات ذهنی و رفتاری تا حدود بسیار زیادی وابسته به شرایط محیطی بوده و نقش این عناصر و سایر شرایط محیط کالبدی در بهبود و شفابخشی این دسته از افراد بسیار حیاتی است. با توجه به آمار افزایش جمعیت افراد مبتلا به اُتیسم در ایران و جهان، به طوریکه از هر 150 کودک متولد شده 1 نفر مبتلا به این اختلال است، لزوم پرداختن به مراکز آموزشی و درمانی مخصوص این کودکان ضرورت می‌یابد. پژوهش حاضر بر مبنای مطالعات کتابخانه‌ای و با مرور ادبیات علمی میکوشد تا با بررسی عوامل تاثیرگذار بر طراحی کالبد محیط متناسب با کودکان اُتیستیک از جمله نور و رنگ، مکان‌یابی و همسایگی، انعطاف‌پذیری، الگوی حرکت و مسیریابی، و ... و ارائه‌ی راهکارهای اصولی معماری در جهت شفابخشی محیط آموزشی برای این دسته از افراد، در این جهت گام نهاده باشد. روش گردآوری اطلاعات نیز توصیفی و تحلیل داده‌ها مبتنی بر مقایسه، ارزیابی و بر اساس استدلال منطقی است. در انتها و بر اساس یافته‌های مرور ادبیات علمی، جدولی مبتنی بر راهکارهای کالبدی موثر بر طراحی محیط آموزشی شفابخش برای کودکان دارای اختلال اُتیسم ارایه شده است.

معماری و شهرسازی

بازشناسی مؤلفه‌های مؤثر بر شفابخشی فضایی در بهبود پیامدهای روانی در شرایط بیماری‌های همه‌گیر

صفحه 44-59

فاطمه مصطفی پور، فریبرز کریمی

چکیده جوامع بشری امروزه با میزان رو به رشدی از بیماری‌های ناشی از استرس‌ها روبرو می‌شوند. بیماری‌های همه‌گیر در سراسر جهان به‌عنوان تهدیدی بزرگ برای سلامت جسمی و روانی شناخته‌شده که بر رفتار روزمره‌ی مردم و ایجاد اثرات روانی مخربی مانند اضطراب، افسردگی و ترس بر زندگی افراد تأثیرگذار است. ازآنجایی‌که کالبد یک فضا می‌تواند نقش مهمی دررسیدن به آرامش و شفابخشی روح داشته باشد، امروزه در فضاهای معمارى باید از عملکردگرایى صرف به ایجاد محیط‌های شفابخش تغییر جهت داد. از طرفی این فضا باید به صورتی باشد که از شیوع بیماری در این شرایط در بین افراد جلوگیری کرده و یا تا حد زیادی بتواند آن را کنترل کند؛ هدف این پژوهش بازشناسی این مؤلفه‌های مؤثر بر شفابخشی در یک فضا، و سپس ارائه‌ی‌ راهکارهایی برای ایجاد یک فضای شفابخش جهت بهبود پیامدهای روانی در شرایط بیماری‌های همه‌گیر است. بر اساس مطالعات انجام‌گرفته، اصلاحات در نحوه طراحی و بهره‌برداری از فضاهای مختلف برای مهار شیوع بیماری‌های عفونی می‌تواند به کاهش عوارض شیوع آینده و طغیان همه‌گیری در یک فضا کمک کند. پژوهش حاضر با روش توصیفى- تحلیلى انجام‌شده است که اطلاعات آن از جستجوى نظام‌مند در منابع مرتبط با موضوع و همچنین پایگاه‌های معتبر اینترنتى و پس از غربالگرى مدارک و ادبیات مرتبط با موضوع جمع‌آوری گردیده است. بر اساس این روش مؤلفه‌ها و اصول مرتبط با موضوع به‌اجمال بررسى، تحلیل و پس از دستیابى به الگویى جامع در شفابخشى محیط، به ارائه‌ی‌ راهکارهایی برای ایجاد یک فضای شفابخش جهت بهبود پیامدهای روانی در شرایط بیماری‌های همه‌گیر منجر شده است.