مهندسی و مدیریت ساخت

چکیده امروزه به دلیل عدم توجه کافی طراحان به مسایل کیفی و روانشناختی در فضاهای سکونتی، احساس سرزندگی کاهش یافته است. افراد بیش از پیش با محیط خود بیگانه شده‌اند و حضور فعال آن‌ها نیز در محیط زندگی کم‌تر دیده می‌شود. به نظر می‌رسد مولفه امنیت به عنوان عاملی اساسی در ارتقای میل افراد به حضور دوباره در محیط‌های کالبدی موثر باشد. در حقیقت فقدان امنیت در فضاهای سکونتی موجب کاهش حضور ساکنین در این فضاها و در نتیجه عدم رضایتمندی و سرزندگی محیطی شده‌است. بنابراین اولین و مهم‌ترین گام برای پدیداری سرزندگی در محیط‌های ساخته شده لزوم برقراری امنیت در آن است. در این پژوهش فرض بر آن است که نحوه طراحی فضاهای کالبدی می‌تواند در مورد استفاده قرار‌گرفتن و یا عدم استفاده افراد از آن فضا تاثیر بسزایی داشته باشد. هدف از پژوهش پیش‌رو شناسایی آن دسته از عواملی است که موجبات امنیت را در فضای سکونتی فراهم -می‌آورد. دو خانه بومی گرگان نیز جهت بررسی عوامل ایجابی بدست آمده و مقایسه آن با شرایط کنونی انتخاب شده‌است. این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی است. روش گردآوری اطلاعات نیز توصیفی_تحلیلی و بخشی از آن به صورت میدانی است. تحلیل داده‌ها نیز مبتنی بر ارزیابی و استدلال منطقی صورت گرفته‌است. یافته های این پژوهش حاکی از آن است که مولفه امنیت به عنوان متغیر مستقل در ایجاد احساس سرزندگی و رضایتمندی در محیط های سکونتی ایفا نقش می کند.

چکیده عده‌ی زیادی از دانشجویان برای تحصیل ناگزیر به ترک محل سکونتشان می‌شوند و خوابگاه‌های دانشجویی را برای اقامت انتخاب می‌کنند. پژوهش حاضر به بررسی طراحی معماری خوابگاه‌های دانشجویی از منظر بیوفیلیک می‌پردازد و هدف از آن ارتقاء حس تعلق و آرامش دانشجویان در خوابگاه‌ها است. دانشجویان با ورود به خوابگاه با احساساتی همچون غربت، تنهایی، اضطراب و افسردگی مواجه می‌شوند و حس دلبستگی به مکان  جدید در آنها دیده نمی‌شود. نبود حس تعلق به خوابگاه در دانشجویان و برهم خوردن آرامش آن‌ها می‌تواند افت تحصیلی دانشجویان را در پی داشته باشد. از این رو تحلیل و بررسی در زمینه معماری خوابگاه‌های دانشجویی از منظر اثرگذاری بر حس تعلق و آرامش دانشجویان امری ضروری است. با توجه به نیاز دانشجویان به حس تعلق و آرامش استفاده از معماری بیوفیلیک به عنوان یکی از گرایش‌های معماری پایدار راهگشا است. معماری بیوفیلیک سعی در فهم نیازهای ذاتی بشر و پیوند او با محیط طبیعی و سعی در تکامل روابط انسان - طبیعت به منظور ایجاد آرامش، آسایش و حس تعلق در انسان دارد. طراحی بیوفیلیک باعث تقویت وابستگی های عاطفی ما به مکان ها می شود. این رویکرد طراحی دلبستگی احساسی به مکان ها را در انسان ایجاد می‌کند و سبب شکل گیری مفهوم حس تعلق می گردد. در این تحقیق به بررسی عوامل مؤثر بر آرامش و حس تعلق دانشجویان در خوابگاه با استفاده از راهکارهای طراحی بایوفیلیک من‌جمله وجود محیط طبیعی پرداخته می‌شود و الگوهایی با استفاده از طراحی بیوفیلیک در جهت ایجاد حس تعلق در خوابگاه دانشجویی ارائه می‌شود.

چکیده کودکان از اهمیت ویژه ای در میان گروه های انسانی برخوردارندو بزرگترین ثروت هر کشور محسوب می شوند.طی نیمه دوم قرن بیستم،تغییری اساسی در تبدیل روستا نشین به شهرنشین رخ داده، به گونه ای که امروزه اکثر کودکان در فضای انسان ساخت شهرها بزرگ می شوند و از طرفی محدودیت های موجود در شهرهای بزرگ، منجر به گسترش ساخت مجتمع های مسکونی و کاهش سهم حیاط خصوصی در معماری معاصر گردیده است. این گونه به نظر می رسد که عرصه تحرک و خودنمایی کودکان به ویژه در کلان شهر های امروزی، روزبه روز محدودترمی شود. در مبانی طراحی شهری همواره به کودک به عنوان یکی از عوامل تاثیرگذار در فضای شهری نگریسته میشود. اما علی رغم این توجه، وقتی مدافعان همین مبانی پا به عرصه طراحی می گذارند کودکان را از یاد برده و هیچ توجهی به آنان نمی کنند. نتیجه این بی توجهی، شهری افسرده و ملال آور برای ساکنان کوچک شهرهاست بنابراین این پژوهش به دنبال تدوین اصول طراحی پارک دوستدار کودکان است. پژوهش حاضر از نوع کیفی است و روش تحقیق مورد استفاده در این پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای و پرسشنامه و تفسیر نقاشیهای کودکان و نظرسنجی از والدین است. نتایج حاکی از آن است که راهبرد مخاطب قرار دادن کودک در محیط اولویت برتر را داشته که راهکارهایی ماننـد استفاده از مشارکت و تصمیم گیری کودکان در مورد محله مطلوب آنها، استفاده از مبلمان در مقیاس کودک و استفاده از رنگهای شاد در فضا میتوانـد در این مهم مؤثر باشد.

چکیده سازمان بهداشت جهانی، محیط را بر سلامت روانی افراد تأثیرگذار می‌داند. نادیده انگاری جنبه‌های تأثیرگذار محیط ساخته شده بر سلامت روانی شهروندان، سبب شکل‌گیری مسائل مختلف روحی و روانی برای افراد جامعه شده است. وجود استرس، پرخاشگری، زودرنجی، افسردگی، بی‌حوصلگی و شکایات جسمانی نتایج چنین شرایطی است . از این رو هدف پژوهش حاضر، بررسی و تبیین تاثیر وجود فضاهای سبز (پارکهای درون محله‌ای) برسلامت روان و شادمانی می‌باشد که برای تحقق این هدف دو محله‌ی میرداماد (دارای فضای سبز کافی و مناسب) و محله‌ی مقصودیه (فاقد فضای سبز کافی) در دستور کار قرار گرفته است. با توجه به موضوع پژوهش، هدف پژوهش در راستای پرسش‌های پژوهش شکل گرفته است. طرح پژوهش حاضر از نوع علّی مقایسه ای است که به واسطه روش پیمایشی با توصیف همبستگی میان متغیرها به روش مقطعی در سال 1399-1398 در محلات مسکونی میرداماد ومقصودیه صورت گرفته است. برای تعییم میزان شادمانی از تلفیق دو ابزار سنجش شادمانی آکسفورد و فوردایس استفاده شده است. سپس داده‌های به دست آمده توسط نرم افزار SPSS و با بهره گیری از آمار توصیفی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. تجزیه و تحلیل اطلاعات نشان داد تفاوت معنی داری میان سطح شادمانی ساکنان محلات مسکونی و میزان دسترسی به فضاهای سبز و پارک های درون محله ای وجود دارد. به این معنی که هرچه میزان دسترسی به فضای سبز درون محله ای محلات مسکونی واحدهای مسکونی بیشتر باشد، ساکنین از سطح شادمانی بالاتری برخوردار هستند.

چکیده با توجه به روند افزایش جمعیت سالمند و تأثیرگذاری آن بر جامعه، پرداختن به بهبود کیفیت زندگی آنان یکی از مهم‌ترین مسایل قرن حاضر به شمار می‌آید. لذا شناخت عوامل محیطی‌ای که بتواند در بهبود شرایط زندگی آنان موثر باشد؛ ضرورت دارد. هدف از پژوهش حاضر، درک نیازهای سالمندان و ارایه‌ی راهکارهایی به منظور ایجاد حس سرزندگی در آنان است. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی- تحلیلی است و شیوه تحلیل آن از طریق استدلال منطقی صورت می‌پذیرد. در این مقاله نخست به بررسی نیازهای اساسی سالمندان و سپس با مقایسه و ارزیابی یافته‌های پژوهش، به ارایه راهکارهایی جهت طراحی و مناسب‌سازی محیط زندگی آنان، پرداخته شده است. یافته‌های حاصل از این پژوهش نشان داد از جمله مسائلی که می‌تواند موجب سازگاری سالمندان با مراکز نگهداری آنان شود، توجه به نیازهای روانی آنان است. محیط ساخته‌شده تا حدودی می‌تواند بستر یا تسهیل‌کننده‌ی تأمین برخی از این نیازها باشد. سالمندان در محیط‌هایی که آنان را احاطه کرده است به تغییرات عمده تمایل ندارند. برقراری ارتباط ذهنی سالمندان با معانی قابل‌ادراک محیط کالبدی یا به عبارتی تطابق یافته‌های ادراکی حاصل از محیط با «طرح‌واره‌های ذهنی» از تجربیات گذشته آنان؛ می‌تواند بیش‌ترین اثرگذاری را بر سایر نیازها داشته باشد. بنابراین برای ایجاد ارتباط بین محیط ساخته‌شده امروز و گذشته به نظر می‌رسد ارجاع به گذشته و مرور خاطرات با به‌کارگیری نمادها و نشانه‌ها در محیط ساخته‌شده، می‌تواند در ایجاد حس سرزندگی سالمندان موثر باشد.

چکیده از گذشته تا کنون قشر سالمندان بخش حساس و آسیب‌پذیر هر جامعه‌ای را به خود اختصاص می‌دهد، که می‌بایست موردتوجه مسئولان شهری قرار گیرد تا بهترین شرایط ازنظر رفاهی و اجتماعی برای آن‌ها در محیط زندگی‌شان فراهم گردد. هدف از انجام این پژوهش، ارزیابی فضاهای شهری محله هزارجریب بر مبنای شاخص‌های شهر دوستدار سالمند در راستای برنامه‌ریزی جهت برطرف کردن نیازهای سالمندان این محله می‌باشد. بدین منظور شاخص‌های شهر دوستدار سالمند که توسط سازمان بهداشت جهانی در 8 مؤلفه‌ی فضای باز و ساختمان‌ها، مسکن، حمل‌ونقل، مشارکت اجتماعی، احترام و شمول اجتماعی، مشارکت مدنی و اشتغال، ارتباطات و اطلاعات و خدمات سلامت تقسیم می‌شود که موردبررسی قرارگرفته‌اند. این مقاله با توجه به ماهیت روش، کمی و ازلحاظ هدف کاربردی و از دسته تحقیقات توصیفی-تحلیلی می‌باشد که در آن از دو روش اسنادی-کتابخانه ای، میدانی و پیمایشی به گردآوری داده‌ها پرداخته شده است. جامعه آماری پژوهش، شهروندان 60 سال و بالاتر محله هزارجریب اصفهان می‌باشد؛ بدین منظور از طریق روش نمونه‌گیری تصادفی و با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه مشخص شد و تعداد 346 پرسشنامه در اختیار شهروندان قرار گرفت. سپس با استفاده از ابزار spss اطلاعات از پرسشنامه‌ها استخراج شد. در مرحله بعدی، تحلیل و ارزیابی داده‌های استخراج‌شده، از طریق آمار استنباطی مانند آزمونT -تک نمونه‌ای، T-مستقل ، آزمون همبستگی پیرسون و آزمون فریدمن صورت گرفت. یافته‌های حاصل از این پژوهش نشان می‌دهند که به‌طورکلی وضعیت شاخص‌های شهر دوستدار سالمند در محله هزارجریب ازنظر سالمندان نامطلوب ارزیابی ‌شده است و از میان شاخص‌های هشتگانه موردبررسی در پژوهش، تنها سه شاخص فضای باز و ساختمان‌ها، مسکن و حمل‌ونقل در وضعیت مطلوبی در محله قرار داشتند؛ هرچند که تا رسیدن به وضعیت ایده آل آن‌ها فاصله وجود دارد.