مهندسی و مدیریت ساخت

چکیده نیاز به انرژی، یکی از مهمترین دغدغه های زندگی بشر بوده است که امروزه با صنعتی شدن شهرها و افزایش جمعیت و به دنبال آن افزایش تقاضا در استفاده از انرژی، بیشتر از قبل به اهمیت آن در زندگی افزوده شده است. همچنین به دلیل مشکلاتی که در استفاده از انرژی های تجدیدناپذیر وجود دارد، نظیر محدود بودن این منابع و آلودگی محیط زیست، کشورهایی که با بحران های زیست محیطی و خشکسالی مواجه هستند، استفاده از انرژی های جایگزین و بهره گیری از آن ها را یک ضرورت به شمار می آورند. انرژی های تجدیدپذیر که شامل منابع متنوع، رایگان، در دسترس و بدون آلودگی هستند، بهترین راهکار جهت جایگزین شدن به جای سوخت های فسیلی می باشند. معماری سبز طرحی برای آینده ای را مطرح می کند که هدف آن احداث ساختمان های سبز با تأکید بر استفاده بهینه از انرژی و جلوگیری از اتلاف آن جهت فراهم آوردن سرمایش و گرمایش و حفظ آن برای نسل های بعد و همچنین جلوگیری از اثرات منفی ساخت و ساز بر محیط زیست می باشد. لازمه ی تحقق این امر، بکارگیری معماری بومی می باشد که معماران گذشته با انطباق شرایط اقلیمی و طراحی های خود، باعث فراهم آوردن بهترین شرایط برای آسایش و آرامش انسان می شدند. ساختمان ها جزء مواردی می باشند که بیشترین اتلاف انرژی را دارند و تأثیر بسزایی در آلودگی محیط زیست و سلامت بشر می گذارند. در پژوهش پیش رو با استفاده از منابع کتابخانه ای، به بررسی کاربردهای انرژی های تجدیدپذیر در طراحی ساختمان ها با در نظر گرفتن مسائل اقلیمی پرداخته خواهد شد.

چکیده تغییرات آب و هوایی یکی از مهم ترین مشکلاتی کره زمین می باشد. ساختمان ها با تکیه بر منابع انرژی غیرقابل تجدید، 40 درصد از کل انرژی مصرفی در سراسر دنیا و30 درصد از کل گاز کربن دی اکسید منتشر شده را به خود اختصاص داده اند. بخش ساخت و ساز در ایران 33.8 درصد از مصرف انرژی را به خود اختصاص داده است که در این میان مصرف انرژی در ساختمان های آموزشی ایران 2.5 برابر کشورهای توسعه یافته می باشد. بازسازی ساختمان های موجود کمک شایانی به کاهش مصرف انرژی و انتشار گاز کربن دی اکسید در سطح جهانی می کند. در این پژوهش، بازسازی بهینه یک ساختمان آموزشی واقع در شهر تهران با استفاده از اقدامات غیر فعال مورد بررسی قرار گرفت. جهت کمینه سازی بار سرمایش، گرمایش و سرمایه گذاری اولیه ساختمان برای آب و هوای حاضر و آینده، از الگوریتم ژنتیک با مرتب سازی نامغلوب در محیط jEPlus استفاده شد. در بهینه سازی ساختمان مذکور، گزینه های مختلفی چون پارامترهای مرتبط با پوشش ساختمان، مانند نوع عایق وضخامت آن و نوع شیشه به کارگرفته شده در پنجره ها در نظر گرفته شد و در نهایت از پنل های خورشیدی به منظور رسیدن به ساختمان با انرژی خالص صفر استفاده شد. گزینه غیرفعال انتخاب شده با در نظر گرفتن آب و هوای کنونی باعث کاهش 11.83درصدی در مصرف گاز سالانه ناشی از گرمایش و با در نظر گرفتن آب و هوای دهه باعث2080 کاهش بیش از 1.15 درصد در مصرف انرژی سالانه ناشی از سرمایش و کاهش 40.4 درصدی مصرف سالانه گازناشی از گرمایش و افزایش 4.84درصدی انرژی ناشی از سرمایش در مقایسه با مدل پایه می شود. نتایج نشان می دهد که ساختمان بهینه با فعلی نمیتواند به صورت بهینه در آینده باقی بماند.

چکیده شهرهای امروز به دلیل مشکلات متعددی که بر شهروندان خود تحمیل میکنند عرصه را برای حضور شهروندان در شهر تنگ می نمایند. فضای شهری برای آنکه بتواند محیطی مناسب برای حضور ساکنان در خیابان ها و فضاهای شهری فراهم آورد می بایست شرایط حداقلی از آسایش را برای افراد مهیا کند. فضایی که در آن دما در حد آسایش و فاکتورهای آزاردهنده ای چون آلودگی هوا و آلودگی صوتی در آن به میزان کمی باشد. یکی از راه‌حل‌هایی که می‌تواند در این حوزه نقش موثری را ایفا کند، بازگشت طبیعت به فضای شهری و برقراری دوباره چرخه متعادلی از پارامترهای اقلیمی است. استفاده از سطوح سبز گیاه‌کاری شده می‌تواند از طریق سایه اندازی و اثر خنک‌کنندگی گیاهان، راه حل بااهمیتی در کاهش دما در فصول گرم به شمار آید. در کنار مسائل یاد شده وجه زیبایی شناسانه این جداره ها می تواند آسایش روانی افراد را نیز ارتقا دهد و کمک کننده حضور افراد در فضای شهری باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر سطوح سبز بر تغییرات دما در فضاهای باز شهری انجام گرفته است و از طریق شبیه سازی با برنامه Envi-met این مساله را مورد بررسی عمیق تر قرار داده‌است. نتایج حاصل از این بررسی‌ها نشان داد که در فصول گرم، دمای هوا در اطراف دیوارهای سبز به میزان قابل توجهی کاهش می‌یابد و در فصول سرد دما اندکی بالاتر از نقاط با فاصله از دیوار است.

چکیده نقش شهرها در تامین سرپناه برکسی پوشیده نیست و تامین مسکن مناسب در طبقه بندی نیازهای شهروندان از جایگاه خاصی برخوردار است و یکی از مهمترین اخص‌های دستیابی به توسعه عدالت فضایی محسوب می گردد. با توجه به اینکه تامین مسکن بویژ در شهرهای بزرگ جزو شعارهای مهم اکثر دولتها در ایران بوده، اما آنچه در این میان کمتر بدان پرداخته شده نقشی است که نهادهای محلی و شوراهای اسلامی شهرها می توانند در تامین مسکن ایفا کنند. همچنین با توجه به سهم 45.2% اجاره نشینان از کل جمعیت شیراز که وضعیت خاصی در میان کلانشهرهای کشور بوجود آورده و رشد شدید اجاره بهای مسکن در شیراز که در سال 1399 بالاتر از سایر کلانشهرها از جمله اصفهان، مشهد، تبریز و اهواز قرار دارد، لزوم توجه ویژه و ایفای نقشی توسط نهادهای محلی از جمله شورا و شهرداری برای حمایت از اقشار اجاره نشین را پررنگ تر می نماید که این مقاله در این راستا تلاش دارد با تاکید بر کلانشهر شیراز موضوع تامین مسکن اجاره ای برای کم درآمدها را تبیین نماید.

چکیده در سراسر جهان آگاهی روزافزونی وجود دارد که استراتژی های سنتی کاهش خوادث زیست محیطی که تلاش می‌کنند جریان آب را کنترل کنند احتمال پیامدهای فاجعه بار را در دراز مدت افزایش می دهند، هنگامی که شکست پس از سال‌ها توسعه ناپایدار در پشت موانع سیل رخ می دهد. از آنجا که تغییرات آب و هوایی جهانی باعث افزایش سطح دریا و شدیدتر شدن رویدادهای آب و هوایی می شود، وقوع سیلاب های شدید در سراسر جهان عادی‌تر می شود. جمعیت زیادی که در مناطق سیلابی دلتایی یا رودخانه ای زندگی می کنند به ویژه تحت تأثیر بیشترین حوادث قرار خواهند گرفت. معماری شناور یک استراتژی دفاعی برای مقابله با تغییرات آب و هوایی است که همزمان با چرخه های طبیعی سیل در مناطق سیل زده کار می‌کند و به جای ایجاد مانع به‌کمک رویکرد معماری پایدار، جریان آب را امکان پذیر هدایت و کنترل می‌کند. احداث چنین ساختمان‌هایی می تواند صرفه جویی قابل ملاحظه ای در هزینه‌ها در مقایسه با سایر استراتژی‌های کاهش سیل و تغییرات آب و هوایی ایجاد کند. این پژوهش مطالعات موردی ساختمان های برروی آب موجود و پیشنهادی را با بحث در مورد سیستم‌ها و اجزای آنها مرور می‌کند. همچنین در مورد محدودیت‌های ساخت و ساز برخی از موانع نظارتی که از توسعه آن دلسرد شده اند و راه های احتمالی پیش رو بحث می شود.

چکیده پسماندهای ساختمانی به عنوان ماحصل فعالیت های عمرانی انسان بر روی زمین، باعث بروز مشکلات عدیده‌ی زیست محیطی شده است. اگر چرخه‌ی عمر ساختمان، سه مرحله‌ی اصلی تخریب، طراحی و اجرا در نظر گرفته شود، هریک از آن‌ها حامل میلیون‌ها تن پسماند ساختمانی است، اما با مدیریت استراتژیک و راهبردی می‌توان کنترل بیشتری بر هر یک از مراحل داشت، و میزان تولید پسماندهای ساختمانی را به حداقل رساند، و همچنین می‌توان برنامه‌ی راهبردی فضایی بازیافت و استفاده-ی مجدد از پسماندهای ساختمانی برای کنترل و نظارت بیشتر، تعریف کرد. از این رو پژوهش حاضر به دنبال بررسی و توصیف وضع موجود، و ارائه چشم انداز آرمانی با توجه به فرصت و تهدید‌ها است، و در گام بعدی، پژوهش‌های پیشین با موضوع مدیریت پسماندهای ساختمانی در فازهای اصلی پروژه (تخریب، طراحی، اجرا) بررسی و برنامه‌ی راهبردی فضایی مدیریت پسماندهای ساختمانی، در 15 مؤلفه پیشنهاد شده است. در این پژوهش اطلاعات و داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای گردآوری شده است و مورد واکاوی و تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.

چکیده با توجه سرعت روزافزون جمعیت شهرنشین و تاثیر آن در رشد شهری و گسترش کالبدی شهرها و دست اندازی آن‌ها به زمین‌های مستعد کشاورزی حومه شهری، مطالعه، بررسی، مدل‌سازی و پایش این گسترش‌های بی برنامه از موضوعات مهم محققین در حوزه‌های مختلف می‌باشد. به همین جهت، در این تحقیق تصاویر ماهواره‌ لندست در سال‌های 1996، 2006، و 2016 برای تولید نقشه شهر و از ترکیب روش شبکه عصبی با فیلترهای همسایگی جهت پایش و مدل‌سازی استفاده شده است. در این مقاله تنها رشد کاربری ساختمانی به عنوان رشد شهری در نظر گرفته شده است. برای طبقه‌بندی تصاویر و استخراج نقشه از روش ماشین بردار پشتیبان استفاده شد. برای مدل-سازی رشد شهری، شبکه عصبی پیش‌خورانده پیشنهادی در 2 مرحله اجرا شد؛ (1) برای یادگیری و تعیین وزن‌ها با استفاده از نقشه سال‌های 1996 و 2006، و (2) به صورت رو به جلو برای پیش‌بینی نقشه‌ شایستگی برای سال 2016. به منظور پیش‌بینی نقشه شایستگی با دقت بالا، معماری شبکه عصبی با توجه به کمترین RMSE تعیین گردید. سپس نقشه شایستگی پیش‌بینی شده با فیلترهای مختلف همسایگی ترکیب و نقشه سال 2016 پیش‌بینی گردید. دقت روش در دو مرحله تعیین شد. ابتدا دقت نقشه شایستگی پیش‌بینی شده با استفاده از روش ROC بررسی گشت و سپس در مرحله دوم میزان تطابق نقشه شهری پیش‌بینی شده با نقشه مرجع سال 2016 با استفاده از ماتریس مقایسه و با معیارهای دقت کلی و ضریب کاپا بدست آمد. در نهایت روش ارائه شده برای پیش‌بینی نقشه شهری سال 2026 به کار گرفته شد.

چکیده بررسی بوستان‌ها، پارک‌ها و فضای سبز شهری در محلات جدید شهری که با طرحی از پیش تعیین شده جانمایی و اجرا شده اند، می تواند میزان الزام به قانون را در عمل نمایان سازد. طی یک دهه گذشته قانون پدافند غیرعامل در قالب یکی از مباحث مقررات ملی ساختمان تدوین شده است. پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی به بررسی موضوع پرداخته و پس از جمع آوری اطلاعات به روش های مطالعات کتابخانه ای و بازدید میدانی به کمک نرم افزار جی.آی.اس به تحلیل اطلاعات نمونه موردی پرداخته است. نمونه موردی در این پژوهش بوستان کاج در محله ملاصدرا در شهر قزوین می باشد که قدمت آن حدود دو دهه می باشد. بر اسا مبحث 21 مقررات ملی هفت عامل در زمینه رعایت ضوابط پدافند غیرعامل در فضاهای شهری حاکم است که عبارتند از فضای باز، عناصر طبیعی، جان پناه، پناهگاه، تجهیزات شهری، ارتفاع جداره و معابر. نتایج حاصل از این تحقیق نشان می دهد از مجموعه هشت سنجه تعریف شده برای ارزیابی این فضای شهری، حدود نیمی از عوامل رعایت نشده اند و بیشترین مشکلات موجود مربوط به کمبود عناصر مستقر در فضا است. اجرایی شدن ضوابط پدافند غیر عامل در گرو وجود نهاد نظارتی برای این مبحث از مقررات ملی، بازنگری در تفکیک زمین شهری توسط شهرسازان و مهندسان مشاور، و پر رنگ تر شدن ضوابط طراحی شهری و الزام به اجرای آنها توسط مراجع زیربط است.

چکیده توسعۀ پایدار شهری یک چارچوب بسیار قوی برای ارائۀ راهکارها و ارتقای کیفیت زندگی است که می‌تواند به عنوان یکی از ابزارهای اصلی برای پاسخ به مشکلات وسیع زیست‌محیطی در جهان محسوب شود. یکی از رویکردهای مهم توسعۀ پایدار شهری، رشد هوشمند شهری است. «رشد هوشمند» نظریه‌ای در برنامه‌ریزی شهری است که رشد را در مراکز شهری فشرده، متمرکز می‌کند. توسعۀ مبتنی بر حمل و نقل همگانی محور( TOD) با ایجاد مراکز شهری واجد دسترسی به حمل و نقل عمومی و یا توسعۀ مراکز شهری، در جهت رشد هوشمندانۀ شهرها گام برمیدارد. هدف این مقاله بررسی مفهوم TOD و جایگاه آن در رشد هوشمند شهری و مزایای اجرای آن است تا با بررسی امکانات ایجاد چنین توسعه‌ای بتوان با ارائۀ راهکارهایی به یکی از فاکتورهای مهم رشد هوشمند شهری دست یافت. در تحقیق حاظر پس از جمع آوری اطلاعات، به روش کتابخانه‌ای از روش توصیفی- تحلیلی مطالب گردآوری شده از مقالات و کتب را دسته بندی کرده‌ایم. بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد که در بسیاری از شهرها TOD انجام و یا در حال انجام می‌باشد و نتایج طرح‌های انجام شده نشان می‌دهد که اجرای TOD به طور موثری مشکل ترافیک و معضلات ناشی از آن را حل می‌کند و باعث رسیدن به رشد هوشمند شهری می‌شود.

چکیده یکی از زمینه‌های ناپایداری شهری، سکونتگاه‌های غیررسمی است، که در ایران به عنوان نمادی از فقر شهری با سرعتی شتابان در حال شکل‌گیری است. این سکونتگاه‌ها منظری آشفته و بی‌نظم در شهر ایجاد کرده‌ و لطمات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی گسترده‌ای را بر کل شهر تحمیل کرده‌اند. نکته دارای اهمیت، شناسایی راهکار اساسی خروج از این معضل است. این امر را نه می‌توان به حال خود رها نمود و نه می‌توان با برخورد مقطعی و گزینشی پاسخگوی آن شد. ضعف مدیریت شهری، برخوردهای غیرقانونی، ناکارآمدی سیاست‌های کنونی از جمله موانع اصلی گام‌نهادن در مسیری شفاف است. رویکردهای متفاوتی در نظام برنامه‌ریزی در کشورهای مختلف در کاهش این مساله بکار گرفته شده است. گزارش توسعه جهانی، توانمندسازی اقشار فقیر و سرمایه گذاری در دارایی‌های آنان را از اولویت‌های اصلی در بهینه سازی زندگی ساکنین این بافت‌ها مطرح کرده‌است. قرائن زیادی از رابطه‌ی میان توانمندسازی با تکیه بر دارایی‌ها و توسعه در سطح کلان اجتماعی حکایت دارد. هدف از این مطالعه ارائه الگوی فرآیند توانمندسازی ساکنین بر مبنای سرمایه اجتماعی و دارایی‌ها بوده‌است. در این مقاله سعی شده تا با اتخاذ روش توصیفی-تحلیلی، توانمندی‌های بالقوه و دارایی‌های اقشار فقیر با استفاده از مطالعات اسنادی، پیرامون سکونتگاه‌های غیررسمی تحلیل و راهکارهای دست‌یابی به آن ارائه شود. نتایج، نشان داده سکونتگاه‌های غیررسمی، حامل ظرفیت‌های اجتماعی- مشارکتی معینی هستند و توانمندسازی ساکنین از طریق دارایی های محلی به توسعه اثربخش در کالبد این بافت‌ها نیز منتهی شده است. ســرمایه اجتماعــی، با طیــف گســترده‌ای از دارایی‌های نهفتــه در آن، مؤلفه‌ای تأثیرگــذار بوده که در ابعـاد عینـی ناظـر بـر بـالا‌بـردن سـطح کیفیـت زندگـی عمومـی شده است. تحقق این مهم مستلزم کاهش نابرابری‌ها از طریق سرمایه‌گذاری در قابلیت‌ها و دارایی-های بالقوه اقشار فقیر و جلب اعتماد آن‌ها، خلق سازوکاری نهادی برای فراگیری و مشارکت و سازمان‌های قوی آنها است.

چکیده امروزه بافت‌های ارزشمند شهری در سایه پیشرفت‌های فناوری و نگاه سوداگرایانه رو به فرسودگی نهاده اند. این فرسودگی که درکالبد و فعالیت بناها اتفاق می افتد ، تاثیر مخربی بر بافت هایی که در طی روندی تدریجی‌شکل گرفته و دربردارنده هویت و حافظه تاریخی شهرها هستند می گذارد. حال اگر این بافت ها متعلق به دربرگیرنده هویت نژادی و یا دینی باوری شهروندان باشد این تاثیر منفی بیش از پیش تشدید شده و موجب تهدید آثار فرهنگی زیست اقوام و ادیان در شهرهای چندفرهنگی می گردد. امروزه ضرورت بازآفرینی و تجدید حیات شهری بر همگان مشخص است ولی نمی‌توان نحوه مداخله در تمامی بافت های ناکارآمد را یکسان دانست بخصوص هنگامی که زمینه های فرهنگی و اجتماعی در حوزه قومی و باوری متفاوت باشد که می طلبد بنا به شناخت زمینه های موجود هر بافت که ساکنان متفاوتی دارد برای موفقیت پروژه و همچنین احساس تعلق خاطر شهروندان با بافت پس از بازآفرینی بهتر است شاخص هایی تدوین و مختص با زمینه های موجود تعیین گردد. این پژوهش با هدف تعیین اصول بازآفرینی شهری فرهنگ مبنای محلات مختلف قومیتی و باوری با تاکید بر قوم نگاری در شهر ارومیه و به روش توصیفی ـ تفسیری و رویکرد قوم نگاری «مردم نگاری» تدوین شده است تا با تبیین شاخص ها و مولفه های بازآفرینی مختص هر بافت متفاوت تلاشی در جهت تجدیدحیات ارزشمند شهری انجام داده باشیم. یافته های تحقیق نشان می دهد که شهر ارومیه که یک شهر چند فرهنگی و چند هویتی با وجود اقوام و ادیان متفاوت است. "دیگری"هایی هستند که در عین کثرت در یک شهر گرد هم آمده اند و اجزای آن یک وجود مشترک را موجود می گردند که اهمیت و ضرورت مطالعه و پرداختن به زمینه های اجتماعی و فرهنگی هر یک از این اقوام را دو چندان می کند.

چکیده موضوع هویت شهری، بحران هویت یکی از مهم ترین معضلاتی است که سکونتگاه‌های جدید با آن دست و پنجه نرم می‌کنند؛ چرا که این سکونتگاه‌ها عمدتاً تحت تأثیر تفکرات مدرن شکل گرفته‌اند و بحث هویت شهری به عنوان یکی از چالش‌های مطرح شده در این سکونتگاه‌ها به حساب می‌آید. می‌توان گفت یکی از مهم‌ترین دلایل عدم موفقیت شهرهای جدید در جذب جمعیت، بی‌توجهی به موضوعاتی چون هویت شهری است. ساکنین شهرهای بی‌هویت تمایلی به حل مسائل موجود در شهر ندارند و این شهرها به مرور زمان به محیط‌های خوابگاهی تبدیل می‌شوند. بنابراین شناخت مؤلفه‌های هویت‌بخش و تلاش برای بهبود وضعیت هویت شهری این سکونتگاه‌ها بسیار حائز اهمیت است. مسکن مهر قزوین نیز به عنوان یک سکونتگاه شهری جدید با این چالش رو‌به‌رو است. هدف اصلی این پژوهش کاهش معضلات ناشی از بی‌هویتی در مسکن مهر قزوین می‌باشد. پژوهش حاضر با بررسی وضعیت کنونی این ناحیه شهری مبتنی بر مشاهدات میدانی، معضلات بی‌هویتی این سکونتگاه را شناسایی کرده و سپس با استفاده از معیار‌های هویت بخشی به ارائه راهکارهایی به منظور بهبود کیفیت وضعیت مسکن مهر قزوین از نظر هویت شهری می‌پردازد.